Το παρακάτω κείμενο είναι βασισμένο στην εισήγηση της Ida S. Από την Ιταλία, στα πλαίσια της συζήτησης «Δεν είναι παρεξήγηση. Είναι σεξισμός και βία: Σεξισμός, παρενόχληση και έμφυλη βία στη σχολή, στη δουλειά και στο γήπεδο. Πώς την αντιμετωπίζουμε;» που πραγματοποιήθηκε στο 33ο κάμπινγκ Antinazizone–YRE. Η εισήγηση της Τζο Μιχάλογλου για στο ίδιο θέμα έχει δημοσιευτεί εδώ. Τις επόμενες μέρες θα δημοσιεύουμε τις εισηγήσεις και από τις υπόλοιπες κουβέντες που πραγματοποιήθηκαν. Μείνετε συντονισμένοι/ες!
Γεια σας.
Είμαι η Ίντα από την Ιταλία και διδάσκω λογοτεχνία και ιστορία.
Κάθε μέρα μπαίνω στην αίθουσα διδασκαλίας κρατώντας βιβλία. Διδάσκω ιστορίες — ιστορίες για γυναίκες και άνδρες, για μάχες κερδισμένες και μάχες χαμένες. Και ανάμεσα σε αυτά τα βιβλία, υπάρχει ένα που προκάλεσε σκάνδαλο το 1906: το «Unadonna» (Μια γυναίκα), της ΣιμπίλαΑλεράμο.
Το μυθιστόρημα αφηγείται την ιστορία μιας συζύγου και μητέρας που αποφάσισε να εγκαταλείψει το σπίτι της — να αφήσει τα πάντα πίσω της. Γιατί; Επειδή σε εκείνο το σπίτι υπήρχε βία — όχι μόνο σωματικά χτυπήματα, αλλά σιωπή, έλεγχος και καθημερινή ταπείνωση. Οι άνθρωποι της έλεγαν: «Είσαι κακή μητέρα· έπρεπε να είχες μείνει».
Εκείνη απάντησε: «Επέλεξα να μην πεθάνω».
Έχουν περάσει 120 χρόνια. Και σήμερα εγώ —που διδάσκω ακριβώς αυτές τις ιστορίες— βρίσκομαι εδώ επαναλαμβάνοντας τα ίδια λόγια.
Πράγματι, δεν πρόκειται για παρεξήγηση. Πρόκειται για σεξισμό και βία,· το να ονομάζουμε τα πράγματα με το πραγματικό τους όνομα αποτελεί την πρώτη πράξη σεβασμού. Διότι, όσο τα αποκαλούμε «αστεία», «ζήλια» ή «δυναμική προσωπικότητα», προστατεύουμε τον θύτη.
Και μετά τη SibillaAleramo ακολούθησαν πολλές άλλες, τις οποίες παρουσιάζω στην τάξη: η GraziaDeledda, η πρώτη και μοναδική Ιταλίδα που τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, η οποία έγραψε για τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι γυναίκες στη Σαρδηνία· η NataliaGinzburg, που κατέγραψε την οικογενειακή ζωή, την εργασία και το πένθος· και η OrianaFallaci, η οποία πήρε συνεντεύξεις από ισχυρές προσωπικότητες του κόσμου και μας υπενθύμισε ότι «το μεγαλύτερο έγκλημα της κοινωνίας είναι πως δίδαξε τις γυναίκες να ντρέπονται που είναι γυναίκες».
Η Dacia Maraini, η οποία μοιράστηκε μαζί μας μια απλή αλλά συγκλονιστική σκέψη: «Η βία γεννιέται από τη σιωπή».
Αυτές οι γυναίκες δεν έγραψαν επειδή το επέβαλλε κάποια τάση της εποχής· έγραψαν επειδή έβλεπαν τα πράγματα όπως ακριβώς ήταν.
Το σχολείο είναι το πρώτο μέρος όπου μαθαίνουμε για τον κόσμο: μαθαίνουμε μαθηματικά και τέχνη, αλλά μαθαίνουμε και πώς να συμπεριφερόμαστε στους άλλους.
Ωστόσο, εξακολουθώ να βλέπω διάφορα φαινόμενα. Βλέπω ομάδες στο WhatsApp μεταξύ 14χρονων, όπου κυκλοφορούν φωτογραφίες συμμαθητριών τους χωρίς τη συγκατάθεσή τους, συνοδευόμενες από σχόλια για το σώμα τους. Βλέπω τη νοοτροπία του «μην κλαις, φέρσου σαν αγόρι». Δεν πρόκειται για απλά παιδικά καμώματα· πρόκειται για τα θεμέλια.
Ο σεξισμός στα σχολεία διδάσκει δύο ψέματα: ότι ορισμένα σώματα είναι εκτεθειμένα σε σχόλια και ότι ορισμένες φωνές έχουν μικρότερη σημασία. Κι όταν εμείς οι ενήλικες λέμε «έλα τώρα, παιδιά είναι», διδάσκουμε ένα τρίτο ψέμα: ότι το ζήτημα μπορεί να περιμένει. Στη συνέχεια, αυτοί οι νέοι άνθρωποι μεγαλώνουν και μπαίνουν στην αγορά εργασίας. Εκεί, ο σεξισμός παίρνει νέα ονόματα: ονομάζεται «δεν ταιριάζεις στο προφίλ της θέσης», ή «έτσι κι αλλιώς θα κάνεις σύντομα οικογένεια», ή «έχεις ταλέντο, αλλά είσαι υπερβολικά συναισθηματική».
Ονομάζεται αύξηση μισθού που δίνεται σε έναν άνδρα επειδή έχει σύζυγο και οικογένεια να συντηρήσει, αλλά όχι σε μια γυναίκα, επειδή «γι’ αυτό φροντίζει ο σύζυγός της». Ονομάζεται παρενόχληση μεταμφιεσμένη σε «γενναιότητα».
Ο χώρος εργασίας θα έπρεπε να είναι ένα μέρος όπου μετράει η αξία· αντίθετα, πολύ συχνά μας υπενθυμίζουν ότι είμαστε πρώτα γυναίκες και μετά επαγγελματίες. Αυτό μας φτωχαίνει όλους, διότι μια κοινωνία που σπαταλά το ταλέντο είναι μια φτωχότερη κοινωνία — για όλους. Θα κλείσω εδώ.
Η SibillaAleramo έγραφε για να μην πεθάνει εσωτερικά· η OrianaFallaci έγραφε για να προκαλέσει οργή. Η Dacia Maraini έγραφε για να σπάσει τη σιωπή. Εμείς τι κάνουμε; Δεν χρειάζεται να είμαστε ήρωες ή ηρωίδες· χρειαζόμαστε συνέπεια.
Πρέπει να λέμε: «Όχι, αυτό το αστείο δεν με κάνει να γελάω»· πρέπει να λέμε: «Εδώ είναι χώρος εργασίας, όχι χώρος για φλερτ»· πρέπει να λέμε ότι, αν μου πεις πως νιώθεις άβολα, σε πιστεύω — γιατί η σιωπή προστατεύει τον θύτη, όχι το θύμα.
Ο σεξισμός είναι η βάση, η παρενόχληση το επόμενο βήμα και η βία το τελικό στάδιο.
Επέλεξα να γίνω εκπαιδευτικός και να σταθώ στο πλευρό εκείνων που επιθυμούν έναν κόσμο, όπου το να ονομάζουμε τα πράγματα με το πραγματικό τους όνομα, δεν προκαλεί φόβο.
Σας ευχαριστώ.
Ida S.
