Το παρακάτω κείμενο είναι βασισμένο στην εισήγηση της Εύας Φούγια στα πλαίσια της συζήτησης «Tradwives – Δικαίωμα στην επιλογή ή επίθεση στα δικαιώματα των γυναικών;» που πραγματοποιήθηκε στο 33ο κάμπινγκ Antinazizone-YRE. Τις επόμενες μέρες θα δημοσιεύσουμε και την άλλη εισήγηση της συγκεκριμένης συζήτησης καθώς και τις εισηγήσεις από τις υπόλοιπες κουβέντες που πραγματοποιήθηκαν. Μείνετε συντονισμένοι/ες!
Οι λεγόμενες trad wives (traditional wives = παραδοσιακές γυναίκες/σύζυγοι) αποτελούν ένα σύγχρονο ρεύμα που πλασάρεται κατά κόρον από τα social media, κυρίως από το tik tok και το Instagram.
Η εικόνα τους είναι αναγνωρίσιμη και μελετημένη άρτια. Γυναίκες που «επιλέγουν» να μένουν στο σπίτι, να αφοσιωθούν στη φροντίδα των παιδιών και του συζύγου, να μαγειρέψουν, να καθαρίσουν, να εγκαταλείψουν τις δουλειές τους και να ζουν μέσα στο σύννεφο των παραδοσιακών οικογενειακών ρόλων. Οι γυναίκες αυτές είναι πάντα περιποιημένες στην τρίχα, σεμνές, χαμογελαστές πολύ συχνά, με φορέματα αισθητικής του 1950, με σπίτια πάντα τακτοποιημένα που μυρίζουν κέικ, όπου η «βασίλισσα του σπιτιού» περιμένει τον άντρα να γυρίσει από τη δουλειά για να του σερβίρει το φαγητό.
Μερικές από τις πιο γνωστές είναι:
- Nara Smith, πρώην μοντέλο (γνωστή στο TikTok για τα βίντεό της όπου μαγειρεύει φορώντας φορέματα που θα ζήλευαν στο gntm [σημ: Greece’s Next Top Model είναι μια ελληνική τηλεοπτική σειρά ριάλιτι]). Φτιάχνει τα πάντα από το μηδέν για την οικογένειά της. Έχει χαρακτηριστικά ήρεμο ύφος και εξηγεί την συνταγή με μια απαλή σέξι φωνή. Γενικά όλες οι trad wives φτιάχνουν φαγητά και γλυκά από το μηδέν, χωρίς έτοιμα υλικά, γιατί «νοιάζονται για την υγεία της οικογένειάς τους».
- Hannah Neeleman (ψευδώνυμο Ballerina Farm), χορεύτρια μπαλέτου. Εγκατέλειψε τον χορό για να φροντίζει τον άντρα της (που είναι ιδιοκτήτης αεροπορικής εταιρείας) τα 9 παιδία της και μια ολόκληρη φάρμα, ενώ παράλληλα στα βίντεό της έχει πάντα εμφάνιση μοντέλου.
- Alena Kate Pettitt. Συγγραφέας και blogger που θεωρείται από τις πρωτοπόρους του κινήματος και υπερασπίζεται αυτό που ονομάζει αγγλικό παραδοσιακό τρόπο ζωής. Όπως ισχυρίζεται η ίδια εγκατέλειψε μια καριέρα στην βιομηχανία της ομορφιάς με τους εξοντωτικούς ρυθμούς και τον διαρκή ανταγωνισμό για μια ήρεμη «βίντατζ» ζωή (το βίντατζ ακούγεται πιο ελκυστικό από το παραδοσιακή). Οι γυναίκες σύμφωνα με την Kate πρέπει να είναι θηλυκές, καλοσυνάτες και με καλούς τρόπους.
- Estee Williams. Μοιάζει με τη Μέριλιν Μονρό, εξηγεί πως οι γυναίκες παθαίνουν burnout προσπαθώντας να ανταποκριθούν στον διπλό ρόλο της εργαζόμενης γυναίκας και νοικοκυράς και δίνει συμβουλές για το πως μια γυναίκα να εγκαταλείψει τη δουλειά της για να μεταμορφωθεί σε μια παραδοσιακή σύζυγο. Εξηγεί πως οι trad wives υποστηρίζουν τη βιβλική υποταγή της γυναίκας στον άντρα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι γυναίκες είναι κατώτερες και πως έχουν γίνει «τάση» στα κοινωνικά δίκτυα γιατί λειτουργούν ως πρότυπα σε μια εποχή που η γραμμή ανάμεσα στα δυο φύλα και τους ρόλους τους έχει θολώσει.
- Rebecca Jackson. Δραστήρια influencer που συνδυάζει την παραδοσιακή οικογενειακή ζωή με συμβουλές νοικοκυριού.
- Janie Ippolito & Eryn Carroll. Παρουσιάζουν επίσης ανάλογο περιεχόμενο, εστιάζοντας στη θρησκευτική πίστη, την οργάνωση του σπιτιού και τη μητρότητα.
Οι «soft girls»
Στη Σουηδία, μια χώρα που είναι γνωστή για τα προχωρήματα στο θέμα της ισότητας των φύλων, νεαρές γυναίκες αγκαλιάζουν ένα νέο trend στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που εξυμνεί την εγκατάλειψη της εργασίας τους, για να ζήσουν με την σχέση τους η οποία τις συντηρεί οικονομικά με μηνιαίο χαρτζιλίκι. Η εικόνα τους δεν διαφέρει και πολύ από τις trad wives. Ντύνονται με φούστες, φορέματα και oversized φούτερ σε παστέλ χρώματα, κυρίως ροζ και λιλά. Φιόγκοι και λουλούδια στα μαλλιά με γλυκό και ρομαντικό μακιγιάζ. Τα ενδιαφέροντα τους εκτός βέβαια από το νοικοκυριό τους είναι τα skincare, γυμναστήριο και αυτοφροντίδα, αναδεικνύοντας έτσι την «girly» και «ρομαντική» στάση ζωής. Έχουν ονομαστεί soft girls.
Η 27χρονη Βίλμα Λάρσον είναι από τα πιο χαρακτηριστικά πρόσωπα της τάσης αυτής. Έγινε γνωστή όταν παραιτήθηκε από την εργασία της για να γίνει μια σύγχρονου τύπου νοικοκυρά και λέει ότι ποτέ δεν ήταν πιο ευτυχισμένη και πιο ήρεμη, χωρίς άγχος και εργασιακό στρες (εργαζόταν σε ένα παντοπωλείο, ένα γηροκομείο και ένα εργοστάσιο). Ενώ ο σύντροφός της εργάζεται, εκείνη πάει στο γυμναστήριο, έξω για καφέ ή μαγειρεύει. Δίνει συμβουλές στα βίντεο της πως να ζητάει μια γυναίκα παραπάνω χρήματα από τον φίλο της όταν τα χρειάζεται, εκτός από τον «μισθό» που της δίνει αλλά και πως να κρύβει χρήματα εάν ένα μήνα χαλάσει λιγότερα.
Μοιράζεται τον τρόπο ζωής της στα σόσιαλ μίντια όπου έχει συγκεντρώσει 16,500 followers. Ορισμένες αναρτήσεις της έχουν κοντά 400.000 likes, αν και λέει ότι δεν έχει εισόδημα από το περιεχόμενό της στα social media. Χρησιμοποιεί τα hashtags «hemmaflickvän» και «hemmafru» -που σημαίνουν η κοπέλα που μένει στο σπίτι και η νοικοκυρά, αντίστοιχα- και περιγράφει τον εαυτό της ως «soft girl», μια ταυτότητα που αγκαλιάζει έναν πιο ήπιο και ήρεμο τρόπο ζωής αντί να εστιάζει στην καριέρα.
Άλλες παρόμοιες υποστηρίκτριες είναι η lina Landss, Moa Mattson και Αlice Stenlof.
Μια έρευνα που έγινε σε νέους Σουηδούς, έδειξε ότι σε ηλικίες από 15-24 η πλειοψηφία ήταν υπέρ του τρόπου ζωής των soft girls, με το 14% των μαθητριών ηλικίας 7 έως 14 ετών να αυτοπροσδιορίζονται ως soft girls.
Είναι «επιλογή»;
Στην πραγματικότητα αυτό το ρεύμα δεν είναι καθόλου αθώο. Και δεν μπορούμε να το βλέπουμε σαν «μια επιλογή». Αποτελεί πολιτικό εργαλείο που αναπαράγει την πατριαρχία σε μια από τις πιο συντηρητικές της μορφές και τροφοδοτείται ιδεολογικά από την ακροδεξιά.
Και δεν είναι τυχαίο ότι το φαινόμενο των tradwives ανθίζει σε μια περίοδο ανόδου της ακροδεξιάς και του συντηρητισμού σε μεγάλα στρώματα της κοινωνίας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι tradwives είναι ακροδεξιές ή στοχεύουν συνειδητά στην ενίσχυση της ακροδεξιάς. Κάποιες σίγουρα είναι. Ακόμα και αυτές όμως που δεν είναι, άθελά τους ενισχύουν το ακροδεξιό ρεύμα.
Διεθνώς η ακροδεξιά αξιοποιεί το παραμύθι αυτό για να επαναφέρει στο προσκήνιο τους παραδοσιακούς έμφυλους ρόλους, να καλλιεργήσει την αντίληψη ότι η γυναίκα φυσικά και ανήκει στο σπίτι, δεν πρέπει να εργάζεται, ειδικά όταν γεννήσει (αυτό είναι καθήκον αποκλειστικά του άντρα) και πως νιώθει χαρούμενη και ολοκληρωμένη μόνο όταν φροντίζει τα παιδιά της, τον άντρα της και το σπίτι της.
Ωραιοποιούν πέρα από κάθε φαντασία τις οικιακές δουλειές και τη φροντίδα των παιδιών (αλήθεια ποια γυναίκα που έχει 9 παιδιά μπορεί να μαγειρεύει όλη μέρα ενώ παράλληλα ντύνεται και βάφεται στην τρίχα;).
Παρουσιάζουν την οικονομική εξάρτηση και την υποταγή σαν αγάπη.
Οι πολιτικοί φορείς της ακροδεξιάς προωθούν και καλλιεργούν αυτά τα πρότυπα γιατί στοχεύουν στην αφαίρεση των δικαιωμάτων των γυναικών στην εργασία και στην ανεξαρτησία, στη διάλυση της προσωπικής αυτονομίας, μιας και η γυναίκα δεν θα εργάζεται συνεπώς δεν θα έχει εισόδημα και θα εξαρτάται από τον άντρα-αρχηγό της οικογένειας. Με τον μανδύα της «παράδοσης» επιχειρείται η επιστροφή σε μια κοινωνία που θέλει τις γυναίκες σιωπηλές, εξαρτημένες και πολιτικά ανενεργές.
Παρόλα αυτά, επειδή παρουσιάζεται ωραιοποιημένο, ιδανικό, με πολύχρωμα φίλτρα, με vintage αισθητική και ρομαντισμό, μπορεί εύκολα να επηρεάσει νεότερες κοπέλες και γυναίκες, δημιουργώντας έτσι τοξικά πρότυπα, καλλιεργώντας το «όνειρο» του να μην είναι εργαζόμενες και να λείπουν όλη την μέρα μακριά από το σπίτι και τα παιδιά τους, αλλά να μένουν κλεισμένες στο σπίτι υπηρετώντας τον άντρα και τα παιδιά τους.
Με το πρόσχημα των παραδοσιακών αξιών, την προστασία της οικογένειας, το κλισέ ότι το παιδί θέλει μόνο τη μητέρα του, την υπογεννητικότητα, κ.α, προωθείται η αντίληψη που επιδιώκει να περιορίσει τις γυναίκες στην ιδιωτική σφαίρα, να τις απομακρύνει από τη δημόσια ζωή, την πολιτική, την οικονομική αυτονομία και το δικαίωμα να αποφασίζουν οι ίδιες για τη ζωή τους.
200 χρόνια πίσω
Οι tradwives εκπροσωπούν όλα όσα οι γυναίκες πάλεψαν με σκληρούς αγώνες να αποτινάξουν τα τελευταία 200 χρόνια! Αυτή η εικόνα της χαρούμενης νοικοκυράς, η εικόνα ότι η γυναίκα ολοκληρώνεται μόνο μέσα από την μητρότητα και την φροντίδα του σπιτιού είναι μια εικόνα που ιστορικά επιβλήθηκε στις γυναίκες και που πολλές γενιές έδωσαν αγώνα για να την ανατρέψουν.
Η τάση των tradwives αγνοεί, παρακάμπτει και στηλιτεύει τους αγώνες 150 χρόνων για τη γυναικεία χειραφέτηση, προσπαθώντας για ακόμα μια φορά να φιμώσει το γυναικείο κίνημα και να βάλει τη γυναίκα σε ρόλο υποταγής.
Δεν μπορούμε να μην αναφέρουμε τις σουφραζέτες στην Βρετανία που πάλεψαν με διαδηλώσεις, απεργία πείνας και φυλακίσεις για το δικαίωμα στην ψήφο. Την ίδια περίοδο οι γυναίκες των σοσιαλιστικών και κομμουνιστικών κομμάτων πάλευαν για να αποκτήσουν οι γυναίκες πέρα από το δικαίωμα της ψήφου, ίσες αμοιβές και διεκδικούσαν βρεφονηπιακούς σταθμούς και άλλες δομές κοινωνικής πρόνοιας για τις εργαζόμενες γυναίκες.
Στις ΗΠΑ, οι απεργίες γυναικών στα υφαντουργεία το 1909 διεκδίκησαν καλύτερες συνθήκες εργασίας και 8ωρο. Αντίστοιχοι ήταν και οι αγώνες των εργαζόμενων γυναικών στην Ευρώπη.
Οι γυναίκες βγήκαν στην αντίσταση κατά του φασισμού κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ήταν κομμάτι των ένοπλών αντάρτικων κινημάτων και παράλληλα πάλευαν για ελευθερία και κοινωνική χειραφέτηση.
Στη δεκαετία του 1960-1970, τα φεμινιστικά κινήματα πέτυχαν με αγώνες νέα δικαιώματα όπως στην αντισύλληψη, στην άμβλωση και στην εργασία χωρίς διάκριση.
Στην Ελλάδα, μετά την μεταπολίτευση οι αγώνες οδήγησαν στο οικογενειακό δίκαιο του 1983, που κατοχύρωσε ισότητα στον γάμο, αναγνώριση παιδιών εκτός γάμου και απαγόρευση της προίκας.
Να προχωρήσουμε μπροστά
Η απάντηση ΔΕΝ είναι να γυρίσουμε πίσω, αλλά να προχωρήσουμε μπροστά για την ισότητα, τη συλλογική απελευθέρωση και τη δικαιοσύνη.
Για μια κοινωνία στην οποία η γυναίκα θα μπορεί να αποφασίζει η ίδια για τη ζωή της και το σώμα της, για μια κοινωνία όπου καμία γυναίκα και κανένας άνθρωπος δεν θα χρειάζεται να διαλέξει ανάμεσα στην καριέρα ή την οικογένεια (όποια μορφή και αν έχει αυτή).
Συνεπώς οι trad wives δεν είναι αθώες εικόνες νοικοκυροσύνης και αγάπης. Είναι ένα ισχυρό όπλο της ακροδεξιάς και της πατριαρχίας, που αποτελούν δεκανίκια του καπιταλισμού και που προσπαθούν να μας πείσουν να παραδώσουμε τις ελευθερίες και τα δικαιώματα που κατακτήθηκαν με αγώνες και αίμα.
Απέναντι σε αυτήν τη ρομαντικοποιημένη φυλακή, η απάντηση είναι συλλογική: φεμινισμός και ταξικός αγώνας για έναν κόσμο όπου καμία γυναίκα και κανένας άνθρωπος δεν θα χρειάζεται να διαλέξει ανάμεσα στα κεκτημένα αυτονόητα δικαιώματα της και να εγκλωβίζεται σε συγκεκριμένους ρόλους.
