Της Ετζεχάν Μπάλτα
Ο κόσμος έχει μπει σε μια νέα και ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση της καπιταλιστικής κρίσης. Η στρατιωτικοποίηση δεν αποτελεί πλέον μια προσωρινή επιλογή των κυβερνήσεων ή μια δευτερεύουσα πλευρά της πολιτικής τους. Μετατρέπεται σε βασικό εργαλείο με το οποίο οι κυρίαρχες τάξεις επιχειρούν να διαχειριστούν τα αδιέξοδα του ίδιου του συστήματός τους.
Εξοπλισμοί και ανταγωνισμοί
Σε όλο τον κόσμο οι στρατιωτικές δαπάνες αυξάνονται με πρωτοφανείς ρυθμούς, η πολεμική βιομηχανία επεκτείνεται, ο εθνικισμός καλλιεργείται συστηματικά και οι κοινωνίες προετοιμάζονται για νέες συγκρούσεις. Η σχετική υποχώρηση της οικονομικής κυριαρχίας των ΗΠΑ και η ολοένα μεγαλύτερη εξάρτησή τους από τη στρατιωτική ισχύ, η όξυνση της αντιπαράθεσης με την Κίνα, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία μετά από δεκαετίες επέκτασης του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς, η γενοκτονική επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα, ο πόλεμος κατά του Ιράν και η αυξανόμενη ένταση γύρω από την Ταϊβάν αποτελούν διαφορετικές εκφράσεις της βίαιης αναδιάταξης του παγκόσμιου καπιταλισμού.
Ο τραμπισμός δεν είναι απλώς το αποτέλεσμα της προσωπικότητας του Ντόναλντ Τραμπ. Αντανακλά τη βαθιά κρίση του αμερικανικού καπιταλισμού και της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης που οικοδομήθηκε πάνω στην κυριαρχία του αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν την ισχυρότερη ιμπεριαλιστική δύναμη, όμως δεν μπορούν πλέον να επιβάλλουν την κυριαρχία τους όπως στο παρελθόν. Αυτό τις καθιστά πιο επιθετικές, πιο ασταθείς και συνεπώς πιο επικίνδυνες.
Την ίδια στιγμή, η άνοδος της Κίνας ως καπιταλιστικής υπερδύναμης αμφισβητεί ευθέως την αμερικανική ηγεμονία. Δεν συμμεριζόμαστε την άποψη ότι η Κίνα αποτελεί μια προοδευτική ή αντιιμπεριαλιστική εναλλακτική. Διαθέτει τη δική της άρχουσα τάξη, το δικό της αυταρχικό καθεστώς και τις δικές της περιφερειακές και διεθνείς φιλοδοξίες. Η θέση της Αριστεράς πρέπει να είναι ανεξάρτητη από όλα τα ανταγωνιστικά καπιταλιστικά και ιμπεριαλιστικά στρατόπεδα.
Αντιτασσόμαστε στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό, στο ΝΑΤΟ και στην πολιτική του ισραηλινού κράτους, χωρίς όμως να εξωραΐζουμε πολιτικά την Κίνα, τη Ρωσία, το Ιράν ή οποιοδήποτε άλλο αυταρχικό καπιταλιστικό καθεστώς. Ταυτόχρονα, αναγνωρίζουμε ότι η εμφάνιση νέων ισχυρών δυνάμεων, που αμφισβητούν την παλιά παγκόσμια ισορροπία, δημιουργεί μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών για πιο αδύναμες χώρες απέναντι στις πιέσεις και τις επεμβάσεις των παραδοσιακών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, ιδιαίτερα των ΗΠΑ και των ευρωπαϊκών κρατών.
Η ίδια ανεξάρτητη ταξική προσέγγιση είναι αναγκαία και απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία. Καταδικάζουμε τη ρωσική εισβολή και υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα του ουκρανικού λαού στην αυτοδιάθεση. Ταυτόχρονα, απορρίπτουμε τη στρατιωτικοποίηση που προωθεί το ΝΑΤΟ και την ψευδαίσθηση ότι αποτελεί δύναμη δημοκρατίας ή απελευθέρωσης. Η εργατική τάξη δεν έχει κανένα συμφέρον να στοιχηθεί πίσω από κάποιο από τα αντίπαλα καπιταλιστικά μπλοκ.
Στο Παλαιστινιακό, η στάση μας είναι ξεκάθαρη. Υπερασπιζόμαστε χωρίς καμία επιφύλαξη τον αγώνα του παλαιστινιακού λαού για ελευθερία. Η κατοχή, το καθεστώς απαρτχάιντ, η εθνοκάθαρση και η γενοκτονική καταστροφή της Γάζας από το κράτος του Ισραήλ πρέπει να αντιμετωπιστούν με αποφασιστική διεθνή αντίσταση. Η πραγματική διέξοδος, όμως, δεν μπορεί να προκύψει μέσα από τον ανταγωνισμό των εθνικισμών ή τους διπλωματικούς σχεδιασμούς των μεγάλων δυνάμεων. Μπορεί να βασιστεί μόνο στον εργατικό διεθνισμό, στην ισότητα των λαών και στην κοινή πάλη όλων των καταπιεσμένων της περιοχής.
Αντίστοιχη πολιτική σαφήνεια απαιτείται και απέναντι στο Ιράν. Εναντιωνόμαστε στις απειλές, τις κυρώσεις και τις στρατιωτικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, που απειλούν να βυθίσουν ολόκληρη τη Μέση Ανατολή σε ακόμη μεγαλύτερη αστάθεια, με ανυπολόγιστες συνέπειες για τους λαούς της περιοχής και για την παγκόσμια οικονομία. Ωστόσο, η αντίθεση στον ιμπεριαλισμό δεν σημαίνει σιωπή απέναντι στον αντιδραστικό χαρακτήρα του ιρανικού καθεστώτος. Ένα καθεστώς που καταπιέζει τους εργαζόμενους, τις γυναίκες, τη νεολαία και τις εθνικές μειονότητες δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως προοδευτική δύναμη. Ο αντιιμπεριαλισμός χωρίς ταξική ανεξαρτησία καταλήγει μια πολιτική παγίδα.
Τα μεγέθη των στρατιωτικών δαπανών έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Οι κυβερνήσεις του ΝΑΤΟ δεσμεύονται για τεράστιες αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες, ενώ οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα και οι ευρωπαϊκές δυνάμεις ενισχύουν διαρκώς τις στρατιωτικές τους δυνατότητες. Το Ισραήλ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς ένα ολόκληρο κράτος, η οικονομία και η κοινωνία του μπορούν να αναδιοργανωθούν γύρω από μια μόνιμη πολεμική οικονομία.
Μιλιταρισμός, λιτότητα, οικολογική καταστροφή
Η στρατιωτικοποίηση δεν αφορά μόνο τους εξοπλισμούς, αφορά συνολικά την κοινωνία.
Σημαίνει την κανονικοποίηση του εθνικιστικού και ρατσιστικού λόγου. Σημαίνει την ιδεολογική και ψυχολογική προετοιμασία της νεολαίας για τον πόλεμο. Σημαίνει την επαναφορά της συζήτησης για την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, την ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας στην εκπαίδευση και την καλλιέργεια της πειθαρχίας και του πατριωτισμού ως ύψιστων αξιών.
Σημαίνει επίσης την αξιοποίηση της ανεργίας, της επισφαλούς εργασίας και της έλλειψης προοπτικής για να παρουσιαστεί ο στρατός ως μία από τις ελάχιστες διεξόδους για τη νεολαία. Ο καπιταλισμός στερεί πρώτα από τους νέους και τις νέες ένα αξιοπρεπές μέλλον και στη συνέχεια τους προσφέρει τη στρατιωτική καριέρα ως «λύση», ως επάγγελμα και ως μέσο κοινωνικής αναγνώρισης.
Η στρατιωτικοποίηση προωθείται όχι μόνο μέσω νέων νόμων, αλλά και μέσα από τη φτώχεια, την ανασφάλεια και την εθνικιστική προπαγάνδα. Τα μέσα ενημέρωσης εξιδανικεύουν τον πόλεμο, τους στρατούς και τις θυσίες για το «εθνικό συμφέρον», ενώ όσοι αντιστέκονται χαρακτηρίζονται αφελείς, προδότες ή «εχθροί της πατρίδας».
Παράλληλα, ενισχύονται οι μηχανισμοί παρακολούθησης και καταστολής, διευρύνονται οι εξουσίες του κράτους και ενισχύονται οι αυταρχικές πρακτικές. Η στρατιωτικοποίηση συνοδεύεται από την όξυνση του ρατσισμού απέναντι στους μετανάστες και τις πρόσφυγες, από την αύξηση της βίας απέναντι στις γυναίκες και τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και από την προβολή της ιεραρχίας, της τυφλής υπακοής και της επιθετικής αρρενωπότητας ως κοινωνικών προτύπων.
Οι στρατιωτικοποιημένες κοινωνίες δεν παράγουν μόνο περισσότερους στρατούς. Παράγουν φόβο, σιωπή και πειθαρχία. Επιχειρούν να μετατρέψουν την εργατική τάξη και τη νεολαία σε αναλώσιμο υλικό για τους πολέμους των κυρίαρχων τάξεων.
Γι’ αυτό ο αγώνας ενάντια στη στρατιωτικοποίηση δεν μπορεί να διαχωριστεί από τον αγώνα ενάντια στη λιτότητα και τον καπιταλισμό. Κάθε ευρώ που κατευθύνεται στους εξοπλισμούς αφαιρείται από την υγεία, την παιδεία, την κοινωνική πρόνοια, τις συντάξεις, τους μισθούς, τις δημόσιες συγκοινωνίες και τα αναγκαία μέτρα για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Οι εργαζόμενοι καλούνται να πληρώσουν το κόστος μιας νέας κούρσας εξοπλισμών, ενώ τα κέρδη καταλήγουν στις πολεμικές βιομηχανίες και τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους.
Το σύνθημα παραμένει πιο επίκαιρο από ποτέ: Λεφτά για τις κοινωνικές ανάγκες, όχι για τους εξοπλισμούς.
Η στρατιωτικοποίηση συνδέεται άμεσα και με τις εξορύξεις. Ο έλεγχος του πετρελαίου, του φυσικού αερίου, των κρίσιμων ορυκτών, των αγωγών, των λιμανιών και των βασικών εμπορικών δρόμων για την διακίνηση αυτών των ορυκτών εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πεδίο του ιμπεριαλιστικού ανταγωνισμού. Οι πόλεμοι δεν γίνονται μόνο για σημαίες ή σύνορα. Γίνονται για τον έλεγχο των πηγών ενέργειας, των πρώτων υλών και των υποδομών που συντηρούν το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα.
Γι’ αυτό και η πάλη ενάντια στον πόλεμο δεν μπορεί να διαχωριστεί από την πάλη ενάντια στην κλιματική καταστροφή. Ο αγώνας ενάντια στη στρατιωτικοποίηση είναι ταυτόχρονα αγώνας ενάντια στην επέκταση των ορυκτών καυσίμων, στην καταστροφική εξορυκτική δραστηριότητα και στους πολέμους για τον έλεγχο των φυσικών πόρων. Ο καπιταλισμός καταστρέφει τον πλανήτη και ταυτόχρονα εξοπλίζεται για να υπερασπιστεί τα ερείπια που ο ίδιος δημιουργεί.
Ανάγκη για ένα αντιπολεμικό κίνημα
Η απάντησή μας δεν μπορεί να είναι ένας αφηρημένος ειρηνισμός που περιορίζεται σε γενικές εκκλήσεις για ειρήνη, ενώ οι εργαζόμενοι συνεχίζουν να πληρώνουν το κόστος των πολέμων. Αυτό που χρειάζεται είναι η οικοδόμηση ενός μαζικού αντιπολεμικού κινήματος με αντικαπιταλιστικό, διεθνιστικό, φεμινιστικό και οικολογικό προσανατολισμό.
Αυτό σημαίνει οργάνωση της αντίστασης στους χώρους δουλειάς, στα σχολεία, στα πανεπιστήμια, στις γειτονιές και στους δρόμους. Σημαίνει πάλη ενάντια στο ΝΑΤΟ και σε κάθε ιμπεριαλιστική στρατιωτική συμμαχία. Σημαίνει αντιπαράθεση με την άκρα δεξιά, τον εθνικισμό και τον ρατσισμό, υπεράσπιση των μεταναστών και των προσφύγων και αγώνα ενάντια στη βία που υφίστανται οι γυναίκες, τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και κάθε καταπιεσμένη κοινωνική ομάδα.
Ο αντιπολεμικός αγώνας πρέπει να συνδεθεί με το εργατικό κίνημα, το περιβαλλοντικό κίνημα, το φεμινιστικό κίνημα, τη νεολαία και όλα τα δίκτυα αλληλεγγύης. Μόνο έτσι μπορεί να αποκτήσει τη δύναμη να αμφισβητήσει πραγματικά την πολιτική της στρατιωτικοποίησης.
Το επόμενο διάστημα, η Αριστερά –και ιδιαίτερα η αντικαπιταλιστική και μαρξιστική Αριστερά– οφείλει να εντάξει τη μάχη ενάντια στη στρατιωτικοποίηση στον πυρήνα της πολιτικής της δράσης.
Ταυτόχρονα, είναι αναγκαίο να ενισχυθεί ο διεθνής συντονισμός όλων των δυνάμεων που αντιστέκονται στον ιμπεριαλισμό, τον πόλεμο, τον αυταρχισμό και την καπιταλιστική εκμετάλλευση. Συνδικάτα, αριστερές οργανώσεις, φεμινιστικά και περιβαλλοντικά κινήματα, οργανώσεις νεολαίας και δίκτυα αλληλεγγύης στους μετανάστες πρέπει να οικοδομήσουν κοινές καμπάνιες και κοινή δράση πέρα από τα εθνικά σύνορα.
Χρειάζονται κοινές πολιτικές πρωτοβουλίες, δημόσιες εκδηλώσεις, διεθνείς συζητήσεις και συντονισμένες κινητοποιήσεις που να αποκαλύπτουν όχι μόνο την έκρηξη των στρατιωτικών δαπανών, αλλά και τον συνολικό χαρακτήρα της στρατιωτικοποίησης.
Οφείλουμε να συμβάλουμε με όλες μας τις δυνάμεις στη δημιουργία μιας διαρκούς διεθνούς εκστρατείας ενάντια στη στρατιωτικοποίηση και τους πολέμους. Απέναντι στη διεθνή μηχανή του πολέμου, η απάντηση μπορεί να είναι μόνο η διεθνής αλληλεγγύη και η κοινή δράση των εργαζομένων και των λαών.
- Ενάντια στο ΝΑΤΟ και σε όλα τα ιμπεριαλιστικά μπλοκ.
- Ενάντια στη στρατιωτικοποίηση και τον αυταρχισμό.
- Ενάντια στον καπιταλισμό των εξορύξεων και τη λεηλασία της φύσης.
- Για ένα εργατικό διεθνισμό.
- Για έναν κόσμο χωρίς πολέμους και εκμετάλλευση.
- Για μια σοσιαλιστική κοινωνία.
