Της σύνταξης του «Ξ»
Γαλλία, Ισπανία, Βέλγιο, Αλβανία, Ιταλία, Πορτογαλία – 6 χώρες που κλονίζονται από μαζικές κινητοποιήσεις. Οι ελλείψεις στην εκπαίδευση, η στεγαστική κρίση και η παρατεταμένη ακρίβεια που έχει οδηγήσει εκατομμύρια εργαζόμενους και νέους/ες να μην μπορούν να βγάλουν τον μήνα, είναι μερικοί από τους λόγους που έχουν βγάλει τους ευρωπαϊκούς λαούς στους δρόμους.
Στη Γαλλία έχουμε το σημαντικότερο και μαζικότερο μαθητικό κίνημα των τελευταίων δεκαετιών. Ένα κίνημα που ξέσπασε λόγω της χρόνιας υποβάθμισης των σχολικών υποδομών (ταβάνια που πέφτουν, θρανία που δεν υπάρχουν κλπ) σε συνδυασμό με τις μεγάλες ελλείψεις εκπαιδευτικών, λόγω των κυβερνητικών περικοπών στην Παιδεία. Κινητοποιήσεις εκατοντάδων χιλιάδων νεολαίων, που το Σάββατο 17 Οκτώβρη ενώθηκαν σε μια πανεθνική ημέρα διαδηλώσεων κατά της ακρίβειας μαζί με αγρότες, εργαζόμενους, «κίτρινα γιλέκα» κλπ, με αναφορές να κάνουν λόγο για 800.000 διαδηλωτές σε όλη τη χώρα. Αυτές οι κινητοποιήσεις προκάλεσαν διαδηλώσεις και στο γειτονικό Βέλγιο.
Στην Ισπανία είχαμε τις συγκλονιστικές διαδηλώσεις για το στεγαστικό, με αφορμή την έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ. Στις 3 Οκτώβρη συγκεντρώθηκε μισό εκατομμύριο κόσμος στη Μαδρίτη, ενώ κινητοποιήσεις έγιναν σε πάνω από 50 περιοχές της χώρας. Αυτό το κίνημα κατάφερε να αναγκάσει την κυβέρνηση του σοσιαλδημοκράτη Σάντσεθ να προτείνει νόμο για το πάγωμα των εξώσεων, ο οποίος όμως δεν πέρασε από τη Βουλή γιατί το καταψήφισε η Δεξιά μαζί με την Ακροδεξιά, κι έτσι προκηρύχθηκαν πρόωρες εκλογές για τα τέλη Νοέμβρη. Το κίνημα όμως δεν περιμένει μόνο τις εκλογές, αλλά οργανώνει την επόμενη μεγάλη ημέρα δράσεων στις 11 Νοέμβρη, όπου έχει προκηρυχθεί Γενική Απεργία με επίκεντρο το στεγαστικό, πιέζοντας για γενναία μέτρα, όπως μείωση των ενοικίων και περιορισμό του κερδοσκοπικού real estate.
Λίγο πιο δίπλα, η στεγαστική κρίση και το τεράστιο κόστος διαβίωσης έβγαλαν επίσης χιλιάδες Πορτογάλους στο κέντρο της Λισαβόνας, του Πόρτο και άλλων πόλεων, στήνοντας αντίσκηνα. Οι τιμές κατοικιών στην Πορτογαλία αυξήθηκαν 124% την περίοδο 2015-2024, περίπου διπλάσια από τον μέσο όρο της ΕΕ. Ο σοσιαλδημοκράτης πρωθυπουργός Λουίς Μοντενέγκρο είπε ότι «κατανοεί» το πρόβλημα – χωρίς να ανακοινώνει κάποια μέτρα για αυτό, αλλά βλέποντας τι συμβαίνει στη γειτονική Γαλλία, κάλεσε τους πολίτες να μην «παρεκτραπούν».
Στην Αλβανία πριν το καλοκαίρι είχαμε το Κίνημα των Φλαμίνγκο ενάντια στα σχέδια του γαμπρού του Τράμπ, Κούσνερ, που θα προκαλούσαν περιβαλλοντική καταστροφή σε μια ευαίσθητη περιοχή για να φτιάξουν πολυτελείς ξενοδοχειακές μονάδες. Αυτό το κίνημα γρήγορα έστρεψε τα βέλη του ενάντια στην ίδια την κυβέρνηση Ράμα, ζητώντας την παραίτησή της, καθώς και ενάντια στη διαφθορά και την έλλειψη δημοκρατίας. Στα μέσα Οκτώβρη το φοιτητικό κίνημα και η νεολαία ευρύτερα ξαναβγήκε μαζικά στους δρόμους, παλεύοντας για στέγαση, σίτιση, αναβάθμιση της παιδείας, αντιμετώπιση της ακρίβειας και ενάντια στον Ράμα.
Στην Ιταλία η νεολαία επίσης βγήκε μαζικά στους δρόμους σε δεκάδες πόλεις, μαθητές-φοιτητές διαδήλωσαν ενάντια στην εκπαιδευτική πολιτική της ακροδεξιάς κυβέρνησης Μελόνι, αλλά και ενάντια στο κόστος στέγασης, τη στρατιωτικοποίηση κλπ. Παράλληλα και η εργατική τάξη βρίσκεται σε αναβρασμό, με την αριστερή ομοσπονδία συνδικάτων CGIL να προγραμματίζει Γενική Απεργία για τις 20 Νοέμβρη.
***
Κοινός παρονομαστής όλων των παραπάνω: η συνεχιζόμενη ακρίβεια και η εκτίναξη του κόστους στέγασης και όλων των υπόλοιπων βασικών εξόδων απαραίτητων για την καθημερινή διαβίωση, που δεν έχουν σταματημό. Τι απαντούν όλες οι κυβερνήσεις – από τη Σοσιαλδημοκρατία της Ιβιρικής, μέχρι την Ακροδεξιά της Ιταλίας; «Σας καταλαβαίνουμε», αλλά «μην προκαλείτε».
Και βέβαια απαντούν με τον γνωστό τρόπο που ξέρουν οι κυβερνήσεις που υπηρετούν τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης: σκληρή καταστολή, που φτάνει στην περίπτωση της Γαλλίας μέχρι και σε ακρωτηριασμούς! Και από κοντά τα συστημικά ΜΜΕ να σιγοντάρουν και να υπερ-προβάλλουν τις εικόνες από τα μπάχαλα, αντί για τις εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές και τα αιτήματά τους.
Το διάγγελμα του Μακρόν, το βράδυ της Κυριακής 18 Οκτώβρη, ήταν χαρακτηριστικό της αδυναμίας και της πολιτικής ανεπάρκειας της κυβέρνησής του. Αναγκάστηκε την προηγούμενη εβδομάδα να ανακοινώσει έκτακτες προσλήψεις 3.000 εκπαιδευτικών –μια αδιαμφισβήτητη πρώτη μικρή νίκη του κινήματος– αλλά ήταν «πολύ λίγο και πολύ αργά» για να κατευνάσει την οργή του κόσμου. Πέραν τούτου, έκανε σαν να μην ακούει τίποτε άλλο, εστιάζοντας αποκλειστικά στις καταστροφές που δείχνουν τα ΜΜΕ, ελπίζοντας στα συντηρητικά αισθήματα ενός μέρους της κοινωνίας.
***
Ίσως πάνω από την Ευρώπη να μην πλανιέται (ακόμα) «το φάντασμα του κομμουνισμού». Πλανιέται όμως σίγουρα ο φόβος των αρχουσών τάξεων για την σταθερότητα του συστήματός τους. Ασφαλώς δεν είναι τόσο αφελείς να μην βλέπουν το που έχουν οδηγήσει οι πολιτικές τους την πλειοψηφία της κοινωνίας σε κάθε χώρα και ότι αργά ή γρήγορα θα στραφούν εναντίον τους. ‘Αρα, είναι επόμενο να φοβούνται.
Από την άλλη, δεν έχουν τα οικονομικά περιθώρια που σε άλλες εποχές θα τους επέτρεπαν να δώσουν ευκολότερα κάποιες κοινωνικές παροχές. Το παράδειγμα της Γαλλίας είναι χαρακτηριστικό, καθώς τα δημοσιονομικά της πάνε απ’ το κακό στο χειρότερο χωρίς να μπορούν να τα ελέγξουν: το δημόσιο χρέος είναι πάνω από το 120% του ΑΕΠ της, και το έλλειμμα του προϋπολογισμού κινείται στο 5,5% – δεδομένα «ανεπίτρεπτα» για τη 2η μεγαλύτερη καπιταλιστική οικονομία της Ευρώπης!
Και στη χώρα που όλοι μιλούσαν για τη τρομακτική άνοδο της Ακροδεξιάς, με την Λεπέν να απειλεί όντως να κατακτήσει την προεδρία στις επερχόμενες προεδρικές εκλογές σε μισό χρόνο, στην ίδια αυτή χώρα έχουμε ένα απ’ τα μεγαλύτερα νεολαιίστικα κινήματα της πρόσφατης ιστορίας. Αυτές είναι οι αντιφάσεις της περιόδου στην οποία βρισκόμαστε, που δείχνουν από τη μία τους κινδύνους, και από την άλλη τις δυνατότητες για το κίνημα. Γιατί αν δείχνει κάτι η Γαλλία δεν είναι το αν θα προκύψουν μεγάλα κινηματικά γεγονότα και εξεγέρσεις, αλλά το τι χαρακτηριστικά θα πάρουν, προς τα που θα στραφούν και αν θα νικήσουν. Και εδώ ο ρόλος της Αριστεράς είναι καθοριστικός, τόσο στη Γαλλία όσο και σε κάθε χώρα ξεχωριστά και διεθνώς – αν θα καταφέρει να εμπνεύσει και να συνδέσει τα άμεσα αιτήματα των σημερινών αγώνων με ευρύτερες διεκδικήσεις που να στρέφονται ενάντια στον πυρήνα που κάνει τον βίο εκατομμυρίων εργαζομένων και νεολαίας αβίωτο: το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα.
