Το παρακάτω κείμενο είναι βασισμένο στην εισήγηση της Ολυμπίας Γεώργα στην συζήτηση «Πως αντιμετωπίζουμε τους πυρήνες φασιστών στα σχολεία» που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του 33ου κάμπινγκ Antinazizone-YRE. Οι άλλες δύο εισηγήσεις από τους Αχιλλέα Λύρα και Τάκη Γιαννόπουλο θα δημοσιευτούν τις επόμενες μέρες. Θα βρείτε τις εισηγήσεις του κάμπινγκ που ήδη έχουν δημοσιευτεί ή θα δημοσιευτούν εδώ.
Αρχικά, λίγα λόγια για το πώς ξεκινήσαμε, πώς δηλαδή και γιατί συγκροτήθηκε το Αντιφασιστικό Δίκτυο Παιδείας. Αυτό έγινε φέτος τον χειμώνα και με αφορμή όσα συνέβησαν στις 17 Νοέμβρη στα σχολεία.
Τι συνέβη, λοιπόν, τον Νοέμβρη στα σχολεία: είχαμε για πρώτη φορά -κάτι ανάλογο δεν είχε συμβεί ούτε την περίοδο 2010-13- έμπρακτη αμφισβήτηση και, σε μια περίπτωση, προσπάθεια ματαίωσης της γιορτής του Πολυτεχνείου, από φασιστικές ομάδες και βασικά από τη Χρυσή Αυγή (ΧΑ).
Συγκεκριμένα:
- σε τρία σχολεία της Μεταμόρφωσης, το βράδυ πριν τη γιορτή, κρεμάστηκαν πανομοιότυπα πανό που έγραφαν «52 χρόνια προπαγάνδας/έξω η αντεθνική προπαγάνδα από τα σχολεία».
- σε επίσκεψη Λυκείου της Νέας Ιωνίας στο Σκοπευτήριο Καισαριανής, ομάδα μαθητών χαιρέτισε ναζιστικά και φώναξε συνθήματα, ενώ προπηλάκισε άλλους μαθητές και καθηγητές που παρενέβησαν για να τους σταματήσουν.
- σε Μουσικό σχολείο της Αθήνας, ομάδα μαθητών έπαιξε στο πιάνο την Έρικα, το γνωστό ναζιστικό εμβατήριο.
- σε σχολεία στην επαρχία, και συγκεκριμένα στα Χανιά και το Ρέθυμνο, υπήρξαν ομάδες μαθητών που είτε ζήτησαν να πάρουν απουσίες και να μην παρακολουθήσουν τη γιορτή είτε μπήκαν στη γιορτή, πήραν τον λόγο και μίλησαν για… τον μύθο του Πολυτεχνείου.
- το πιο σοβαρό, ωστόσο, είναι αυτό που έγινε στο 1ο ΕΠΑΛ Πετρούπολης. Εκεί το σχολείο έκλεισε με 3μερη κατάληψη, με αίτημα ακριβώς να μην πραγματοποιηθεί η γιορτή του Πολυτεχνείου. Η κατάληψη οργανώθηκε από το 15μελές, πρόεδρος του οποίου ήταν μέλος της ΧΑ.
Και αυτά είναι μόνο όσα περιστατικά υπέπεσαν στην αντίληψη μας, πριν καν συγκροτηθεί το ΑΔΠ.
Τότε, λοιπόν, κάποιοι εκπαιδευτικοί και γονείς, καλέσαμε σε μια πρώτη σύσκεψη, θεωρώντας ότι όλα αυτά δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά ούτε αυθόρμητα, αλλά είναι η προσπάθεια των φασιστών και βασικά της ΧΑ, να ξαναβγούν από τις τρύπες τους, χρησιμοποιώντας ως αιχμή του δόρατος τη νεολαία και δη τα σχολεία.
Από τη σύσκεψη εκείνη προέκυψε, στα μέσα Γενάρη, το ΑΔΠ.
***
Μια από τις πρώτες ενέργειές μας ήταν η κατάρτιση ενός ημερολογίου αντιφασιστικής χαρτογράφησης που διακινήσαμε μέσω social media σε εκπαιδευτικούς και γονείς, με στόχο την καταγραφή και καλύτερη κατανόηση του φαινομένου.
Μέσα σε 5 μήνες έχουμε συγκεντρώσει 52 περιστατικά φασιστικού λόγου και δράσης και μπορούμε προφανώς να φανταστούμε ότι τα πραγματικά περιστατικά είναι πολλαπλάσια.
Τα περισσότερα αφορούν φασιστικά σύμβολα και συνθήματα, ακολουθεί η στοχοποίηση μαθητών λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού, καταγωγής και πολιτικής τοποθέτησης, η στοχοποίηση εκπαιδευτικών, αλλά και η λειτουργία οργανωμένων πυρήνων. Τα περιστατικά αυτά θα τα κατεθέσουμε επισήμως τον Σεπτέμβρη σε ΟΛΜΕ (Σημ: Ομοσπονδία Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης- το συνδικαλιστικό όργανο των καθηγητών Ββάθμιας), ΔΟΕ (Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδος- το συνδικαλιστικό όργανο των δασκάλων) και ΑΣΓΜΕ (Ανώτατη Συνομοσπονδία Γονέων Μαθητών Ελλάδας), ζητώντας συνάντηση μαζί τους, αλλά και ανάληψη από την πλευρά τους συγκεκριμένων δράσεων.
Να βάλω έναν αστερίσκο εδώ, που μπορεί να έχει σημασία, και να πω ότι προεδρείο και πρώτη δύναμη σε ΟΛΜΕ, ΔΟΕ και ΑΣΓΜΕ είναι το ΠΑΜΕ, δλδ το ΚΚΕ.
***
Το φαινόμενο είναι πιο βαθύ ακόμα και από ό,τι πιστεύαμε όσοι συγκροτήσαμε το ΑΔΠ. Το έδειξαν και τα πρόσφατα γεγονότα στην Αλεξανδρούπολη. Εκεί για 3 βράδια ομάδα νεολαίων συγκεντρωνόταν σε πλατεία, φώναζε συνθήματα υπέρ της ΧΑ, προπηλάκιζε περαστικούς που προσπαθούσαν να μιλήσουν μαζί τους και πετούσε πέτρες και αυγά σε αυτοοργανωμένο κοινωνικό χώρο. Σύντροφοι από το Αντιφασιστικό Μέτωπο Αλεξανδρούπολης επικοινώνησαν μαζί μας, μας είπαν ότι η πλειοψηφία αυτών των νέων ήταν παιδιά Γυμνασίου, 90 άτομα που επικοινωνούν και οργανώνονται μέσω viber.
Το ΑΔΠ τον Σεπτέμβρη θα βρεθεί στην Αλεξανδρούπολη, καλεσμένο του Αντιφασιστικού Μετώπου Αλεξανδρούπολης και θα πραγματοποιήσει εκδήλωση. Ανάλογα περιστατικά είχαμε και σε Μυτιλήνη και Κυπαρισσία.
Αυτή είναι λίγο πολύ η κατάσταση σε ένα κομμάτι της νεολαίας. Να σημειώσω εδώ ότι το κομμάτι αυτό δεν είναι πλειοψηφικό, είναι μειοψηφικό, είναι όμως θορυβώδες και υπερισχύει και λόγω έλλειψης αντιπάλου δέους.
Η κατάσταση δε αυτή είναι κομμάτι μιας συνολικότερης εξαχρείωσης και εκφασισμού μέρους της ελληνικής κοινωνίας, ενός εκφασισμού που πια δεν κρύβεται.
***
Ενδεικτική είναι και η κατάσταση στα social media. Εκεί, κάτω από κάθε είδηση, είτε πρόκειται για την απεργία πείνας του Αρίστου Χαντζή είτε πρόκειται για είδηση βασανισμών, ακόμα και βιασμών από Ισραηλινούς είτε πρόκειται για πνιγμούς γυναικόπαιδων στο Αιγαίο είτε πρόκειται ακόμα ακόμα και για μια είδηση γυναικοκτονίας, βλέπεις 100δες ενίοτε 1000δες σχόλια, φασιστικά, και φασιστικά ούτε καν με την έννοια της φασιστικής επιχειρηματολογίας. Δεν υπάρχει καμία επιχειρηματολογία. Υπάρχουν μόνο άναρθρες κραυγές, ως μια πρωτόγονη έκφραση όλων των σκοταδιών του ανθρώπινου ασυνείδητου.
Φυσικά, κάποια από αυτά τα σχόλια προέρχονται από bots. Δλδ από ψεύτικους, αυτοματοποιημένους λογαριασμούς. Και αυτό είναι κάτι που πρέπει να δούμε, γιατί φαίνεται ότι έχουμε περάσει από τα life style τάγματα εφόδου του 2010-13 στα φασιστικά bots του 2026.
Όπως τότε δλδ είχαμε τα ΜΜΕ να μας μιλούν για τα … «παιδιά με τις μαύρες μπλούζες που έκαναν αγαθοεργίες, μοίραζαν φαγητά μόνο σε Έλληνες και βοηθούσαν γριούλες να βγάλουν χρήματα από ΑΤΜ», όπως είχαμε τα μεσημεριανάδικα να μας ενημερώνουν για το νέο φλερτ του Κασιδιάρη και τον δίσκο του Καιάδα, κανονικοποιώντας τον ναζισμό, έτσι σήμερα τη σκυτάλη φαίνεται να έχουν πάρει κάποια ψηφιακά υπόγεια, που ταΐζουν εξαχρείωση, νομιμοποιώντας και πολλαπλασιάζοντάς την.
Φαίνεται, λοιπόν, ότι κάποιο ή κάποια πολιτικά κέντρα ξαναπαίζουν το χαρτί τον φασισμού.
Βέβαια, ας μην βαυκαλιζόμαστε. Τα σχόλια αυτά δεν είναι μόνο από bots. Πολλά προέρχονται από κανονικούς -ο θεός να τους κάνει – ανθρώπους. Από τον φασίστα της διπλανής πόρτας. Τον ανθρωπότυπο εκείνο που από το 2010 ως σήμερα τρώει από την εξουσία τη μια σφαλιάρα μετά την άλλη και, επειδή του είναι αδιανόητο να κοιτάξει και να τα βάλει με τους από πάνω, μετακυλίει όλη τη βία που έχει δεχτεί στον αμέσως πιο αδύναμο: είτε αυτός είναι ο πρόσφυγας, ο μετανάστης, η γυναίκα είτε είναι ένας τυχαίος 20χρονος αυτιστικός, όπως ήταν ο Θοδωρής Ζαβραδινός, την εν ψυχρώ εκτέλεση του οποίου χειροκρότησε ένα μέρος της τοπικής και όχι μόνο κοινωνίας, νομιμοποιώντας τον φασιστοδήμαρχο Ιωάννη Μαλτέζο να βγάλει την κατάπτυστη ανακοίνωση που όλοι ξέρουμε.
***
Επιστρέφοντας στο ζήτημα του νεοφασισμού στα σχολεία. Το ΑΔΠ συγκροτήθηκε για να απαντήσει ακριβώς στο ερώτημα «τι να κάνουμε».
Θεωρούμε ότι χρειάζεται μια μόνιμη δομή που να παρεμβαίνει πάνω στο ζήτημα. Και τα πεδία παρέμβασης είναι πολλά.
Καταρχάς, συγκεντρώνοντας εκπαιδευτικό υλικό και παράγοντας νέο, και προσφέροντας το έτοιμο στον εκπαιδευτικό που θέλει να παρέμβει αντιφασιστικά και αντιρατσιστικά μέσα στην τάξη. Και που μπορεί να το κάνει εκμεταλλευόμενος παγκόσμιες μέρες, όπως τη μέρα της γυναίκας, την παγκόσμια μέρα ενάντια στον ρατσισμό κλπ ή τις σχολικές γιορτές με αφορμή τις εθνικές επετείους.
Λέμε ότι, για παράδειγμα, στη γιορτή για την 28η Οκτωβρίου πρέπει να σταματήσει να ακούγεται πια μέσα στα σχολεία για το ΟΧΙ που είπε ο Μεταξάς. Καταρχάς, γιατί αυτό είναι ιστορικά αναληθές. Και δεύτερον, γιατί μέσα από μια ιστορική αναλήθεια, ξεπλένεται ένας δικτάτορας, ένας ιδεολογικά φασίστας.
Επίσης, λέμε ότι πρέπει να μιλάμε για την Εθνική Αντίσταση και τις δύο βασικές οργανώσεις της, το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ. Και τέλος, πρέπει να λέμε ότι τον φασισμό και τον ναζισμό, δυστυχώς, δεν τον πολέμησαν όλοι οι Έλληνες. Υπήρξαν πολλοί που φόρεσαν κουκούλες, ντύθηκαν τσολιάδες ορκίστηκαν υποταγή στον Χίτλερ και πολέμησαν στο πλευρό των Ναζί. Οι ιδεολογικοί, ενίοτε και βιολογικοί απόγονοι αυτών, όλοι ξέρουμε ποιοι είναι σήμερα.
Έχουμε επίσης ως σκοπό τη διοργάνωση αντιφασιστικών και αντιρατσιστικών εκδηλώσεων μέσα στα σχολεία, σε συνεργασία με τις ΕΛΜΕ, τους Συλλόγους Γονέων, τον Σύλλογο Πολιτισμού Παύλος Φύσσας, τη Μάγδα Φύσσα κλπ.
***
Όμως. Όσες συζητήσεις και εκδηλώσεις κι αν κάνουμε, όσες ταινίες κι αν δείξουμε, δεν έχουμε την αυταπάτη ότι όλοι οι εκκολαπτόμενοι φασίστες μαγικά θα δουν το φως το αληθινό και θα αναφωνήσουν Ποτέ ξανά φασισμός.
Επομένως, ως ΑΔΠ λέμε ότι πρέπει να απαντάμε συγκεκριμένα. Τι κάνουμε όταν σε ένα σχολείο αντιμετωπίζουμε φασιστικό λόγο και δράση;
Ως προς τον φασιστικό λόγο. Καταρχάς, τον διαχωρίζουμε από τη διαφορετική άποψη. Το «είμαι υπέρ της θανατικής ποινής», το «δε συμφωνώ με την τεκνοθεσία από gay ζευγάρια», το «η Ελλάδα δεν μπορεί να έχει ανοιχτά σύνορα», όλα αυτά είναι γνώμες. Όμως. Τα «καλά τα λέει ο Κασιδιάρης», «να βυθίζουμε τις βάρκες και ας πνίγονται άνθρωποι», «οι gay θέλουν κρέμασμα γιατί είναι ανώμαλοι» κλπ κλπ, πράγματα δλδ που ακούγονται μέσα στις σχολικές τάξεις, αυτά δεν είναι απόψεις. Είναι φασιστικός λόγος. Απέναντι στον οποίο πρέπει να υπάρχει καθαρή και αυστηρή οριοθέτηση.
Όταν λοιπόν αυτά ακούγονται στην τάξη, οφείλουμε να σταματήσουμε αυτόν που τα εκφράζει. Στη συνέχεια, απευθυνόμενοι στην υπόλοιπη τάξη, να εξηγήσουμε τι σημαίνει φασιστικός λόγος, γιατί δεν είναι απλώς μια διαφορετική άποψη, να εξηγήσουμε ότι η ελευθερία του λόγου προστατεύεται μεν, δεν είναι απεριόριστη δε και σταματά εκεί που αρχίζει η ρητορική μίσους. Η οποία ρητορική μίσους στοχοποιεί ανθρώπους και κοινωνικές ομάδες, τους απανθρωποποιεί και στρώνει τον δρόμο για την άσκηση βίας ενάντια τους.
Επίσης, είναι μια ευκαιρία να κάνουμε ένα μάθημα ιστορίας και πολιτικής παιδείας στην τάξη, εξηγώντας πώς ιστορικά οι ναζί εργαλειοποίησαν την ελευθερία λόγου για να καταλάβουν την εξουσία και όταν την κατέλαβαν, τι έκαναν; Την κατήργησαν, επέβαλαν λογοκρισία, απαγόρευσαν κάθε διαφορετική φωνή, φυλάκισαν πολιτικούς αντιπάλους, έκαψαν βιβλία και, εν τέλει, οδήγησαν σε εκατόμβες νεκρών.
Δεν ανεχόμαστε, λοιπόν, να ακούγεται ο φασιστικός λόγος μέσα στην τάξη, δεν ανεχόμαστε να υλοποιείται η γραμμή της Χρυσής Αυγής: «καλούμε τους μικρούς μας αδερφούς στα θρανία να τρελαίνουν τους ψυχικά νεκρούς ανθέλληνες καθηγητές τους», όπως αναφέρεται η Χρυσή Αυγή σε κάθε δημοκράτη εκπαιδευτικό.
Αν διαπιστώνουμε επιμονή ή επαναληψιμότητα σε τέτοιες «απόψεις» ή, ακόμα χειρότερα, αν υπάρχει οργανωμένη φασιστική δράση μέσα στο σχολείο, τότε ο εκπαιδευτικός οφείλει να τοποθετήσει το πρόβλημα στη σωστή του διάσταση, να το αναδείξει δηλαδή ως αυτό που πραγματικά είναι, πρόβλημα όλης της σχολικής κοινότητας. Οφείλει να ενημερώσει τη Διεύθυνση του σχολείου, τον Σύλλογο Διδασκόντων, τον υπεύθυνο Σχολικής ζωής και τον ψυχολόγο του σχολείου. Και, φυσικά, τους ίδιους τους γονείς. Που έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν ότι το παιδί τους είναι στον προθάλαμο της ποινικής εμπλοκής με τον νόμο, μιας και όπως έδειξε τόσο η δικογραφία της Χρυσής Αυγής όσο και η πρόσφατη δικογραφία για την φασιστική ομάδα Defend Salonika, οι φασιστικές «ιδέες» πάνε χέρι χέρι με το έγκλημα.
Αν οι γονείς είναι συνεργάσιμοι, το σχολείο οφείλει να τους πλαισιώσει και να τους στηρίξει, με τακτική ενημέρωση, παρακολούθηση του παιδιού από τον ψυχολόγο του σχολείου, συναντήσεις μαζί του και ό,τι άλλο χρειαστεί.
Αν, όμως, είναι ομοϊδεάτες του παιδιού τους, τότε ψύχραιμα και αρμοδίως τους εξηγείται ότι το πλαίσιο πάνω στο οποίο λειτουργεί το σχολείο είναι αυτό της συμπερίληψης, της δημοκρατίας και της ισότητας, άρα θα ληφθούν όλα τα παιδαγωγικά, αλλά και πειθαρχικά μέτρα έτσι ώστε αυτό το πλαίσιο να διασφαλιστεί.
***
Οι γονείς έχουν επίσης πεδίο δράσης είτε ως άτομα είτε ως μέλη των Συλλόγων γονέων και κηδεμόνων. Όταν πληροφορούνται ότι στο σχολείο του παιδιού τους υπάρχουν περιστατικά φασιστικού λόγου και δράσης έχουν δικαίωμα και υποχρέωση να απευθυνθούν στη Διεύθυνση του σχολείου, να ρωτήσουν αν είναι ενήμεροι για το συγκεκριμένο θέμα και να απαιτήσουν τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων.
Φυσικά, όλα αυτά δεν είναι αυτονόητο ότι θα γίνουν επειδή εμείς το λέμε ούτε εύκολο. Μεγάλο κομμάτι των συναδέλφων τέτοια περιστατικά τα παραβλέπουν και τα υποτιμούν. Χρειάζεται, λοιπόν, πολιτική πάλη μέσα στο σχολείο, στον Σύλλογο Διδασκόντων, στις ΕΛΜΕ. Και ακριβώς για αυτόν τον λόγο χρειάζεται και μια συλλογικότητα όπως το ΑΔΠ που θα συντονίζει και θα υποστηρίζει κάθε εκπαιδευτικό σε αυτήν τη δράση.
***
Θα κλείσω με το εξής: ως αντιφασιστικό κίνημα πρέπει, πάση θυσία, να μην επαναλάβουμε τα λάθη του πρόσφατου παρελθόντος. Όταν η ΧΑ θέριευε το 2010-13, υπήρχαν φωνές που έλεγαν τι ασχολείστε με αυτούς, τους κάνετε διαφήμιση, είναι περιθωριακοί, εμπλέκεστε σε πόλεμο συμμοριών κλπ. Υπήρχαν μια σειρά από λάθος αναλύσεις. Όπως η ανάλυση «το φως καίει τον φασισμό». Ότι ο κόσμος δλδ δεν τους είχε καταλάβει και ότι, όταν τους καταλάβαινε, θα τους έβαζε στο περιθώριο. Και όσοι τα έλεγαν αυτά ήταν οι ίδιο που δεν είχαν καταλάβει ότι αυτοί που υποστήριζαν τους φασίστες το έκαναν όχι παρόλο που οι φασίστες ήταν αυτοί που ήταν, αλλά ακριβώς επειδή ήταν αυτοί που ήταν.
Υπήρξε επίσης η ανάλυση η εκφρασμένη από το στόμα της Αλέκας Παπαρήγα που έλεγε ότι «τώρα που θα μπουν στη Βουλή θα φορέσουν γραβάτα και θα γίνουν κοινοβουλευτικά αρνάκια».
Και πού οδήγησαν όλες αυτές οι αναλύσεις; Στο να έχουμε το πρώτο ναζιστικό κόμμα της Ευρώπης στη Βουλή, τάγματα εφόδου στους δρόμους και δύο δολοφονίες.
Σήμερα, λοιπόν, έχουμε μια πολύτιμη εμπειρία. Που, δυστυχώς, μας την χάρισαν κυριολεκτικά με το αίμα τους δύο άνθρωποι: ο Σαχζάτ Λουκμάν και ο Παύλος Φύσσας.
Αυτό το αίμα να μην πάει χαμένο.
Ο φασισμός στο τέλος πάντα θα ηττάται. Γιατί δεν μπορεί ο Θάνατος να επικρατήσει της Ζωής. Στην καταστροφική του πορεία μέχρι την ήττα του, όμως, μπορεί να πάρει στον λαιμό του πολλές ζωές.
Και αυτό είναι που δεν πρέπει να επιτρέψουμε.
Οι φασίστες να μην ξαναβγούν από τις τρύπες τους.
Και όπως είπε μια διαδηλώτρια στο Μπέλφαστ «Κάθε φορά που ο φασισμός προσπαθεί να ανασάνει, να του προκαλούμε ασφυξία».
