Στην εκδήλωση του Rproject που έγινε στις 17/6/26 με θέμα «H Ριζοσπαστική Αριστερά πρέπει να βγει μπροστά» μίλησε εκ μέρους του «Ξ» ο σ. Ανδρέας Παγιάτσος, καταθέτοντας τις απόψεις που ακολουθούν. Τις τοποθετήσεις των εκπροσώπων των υπόλοιπων οργανώσεων (ΔΕΑ, ΑΠΟ, Αναμέτρηση, Μετάβαση, ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ΜΕΡΑ, εφημερίδα Εποχή) που τοποθετήθηκαν μπορείτε να τις δείτε στο σάιτ του Rproject, εδώ.
Αυτή είναι μια χρήσιμη συζήτηση συντρόφισσες και σύντροφοι, και σας ευχαριστώ για την πρόσκληση εκ μέρους του «Ξ».
Όπως περιγράφηκε και από προηγούμενους ομιλητές η επιστροφή του Τσίπρα, είναι αποτέλεσμα (ανάμεσα σε άλλα) της βαθιάς κρίσης στην οποία έπεσε ο ΣΥΡΙΖΑ, την οποία όμως κρίση προκάλεσε ο ίδιος ο Τσίπρας. Αν μπορεί σήμερα να επιστρέφει, είναι γιατί καμία από τις πολλές διασπάσεις του ΣΥΡΙΖΑ δεν μπόρεσε να προσφέρει προοπτική· δεν μπόρεσε να είναι πειστική, να εμπνεύσει τον κόσμο της Αριστεράς και να βρει ανταπόκριση στην κοινωνία.
Η εμφάνιση της Καρυστιανού, επικεφαλής ενός νέου πολιτικού σχηματισμού με σημαντική εκλογική απήχηση, είναι κι αυτή με τη σειρά της αντανάκλαση του κενού που υπάρχει στην κοινωνία και το οποίο η Αριστερά αδυνατεί να καλύψει.
Πρόκειται για ένα τεράστιο κενό, το οποίο δεν αποτελεί ελληνικό φαινόμενο αλλά διεθνές, και το οποίο δίνει τη δυνατότητα σε άτομα, αντί σε συλλογικούς σχηματισμούς, να εμφανίζονται και να παριστάνουν τους σωτήρες – ακριβώς επειδή δεν υπάρχουν μαζικά κόμματα τα οποία να προσφέρουν μέσα από συλλογικές επεξεργασίες και δράσεις προοπτική στην κοινωνία, μια κοινωνία που βρίσκεται σε κρίση.
Είναι τραγικό, το άτομο το οποίο έχει την κύρια ευθύνη για τη διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ λόγω των πολιτικών που εφάρμοσε, που τον οδήγησε σε διπλή εκλογική ήττα μετά και το ξεπούλημα του 2015, και ως εκ τούτου αναγκάστηκε να παραιτηθεί, να επιστρέφει σήμερα και να παριστάνει τον σωτήρα.
Συμφωνώ με τον σύντροφο Δραγανίγο (σ.σ: εκ μέρους της ΑΝΤΑΡΣΥΑ) όταν λέει ο Τσίπρας και η Καρυστιανού θα εκτεθούν και θα αποκαλυφθούν. Ναι, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι από αυτό θα κερδίσει η Αριστερά, ιδιαίτερα η δική μας (αντικαπιταλιστική) Αριστερά.
Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ θα έπρεπε να το ξέρει αυτό την προηγούμενη της εμπειρία με τον ΣΥΡΙΖΑ: η κρίση και η διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ δεν προσφέρανε το παραμικρό στην ΑΝΤΑΡΣΥΑ, αντίθετα τη ρίξανε επίσης σε κρίση.
M’ αυτή την έννοια συμφωνώ με την θέση που μπήκε από τον σ. Νταβανέλλο (σ.σ: εισηγητής, εκ μέρους της ΔΕΑ) που στην ουσία έλεγε ότι η επιστροφή του Τσίπρα αποτελεί μία αρνητική εξέλιξη για την Αριστερά, βαθαίνοντας την κρίση της και μετατοπίζοντας το πολιτικό εκκρεμές περισσότερο προς τα δεξιά.
Συμφωνώ επίσης με τα παραδείγματα που παρουσιάστηκαν στην εισήγηση, περιπτώσεων της μαχητικής, ριζοσπαστικής ή επαναστατικής Αριστεράς που καταφέρανε να αποκτήσουν μαζική ή ημιμαζική απήχηση – όπως στην Ισπανία, τη Γαλλία, την Αργεντινή, κλπ. Συμφωνώ πως θα ήταν θετικό το να μπορούσε να υπάρχει στην Ελλάδα ένας σχηματισμός αντίστοιχος της Ανυπότακτης Γαλλίας. Όχι γιατί υπάρχουν αυταπάτες σε ρεφορμιστικά σχήματα, και παρά τις σοβαρές διαφωνίες μας σαν «Ξ» με την Ανυπότακτη Γαλλία, πχ στο θέμα της συνεργασίας με τους Σοσιαλιστές στα πλαίσια του Λαϊκού Μετώπου· αλλά γιατί στις σημερινές συνθήκες τέτοιοι σχηματισμοί μπορούν να συμβάλουν στην ανάταση του κινήματος, στην όξυνση της ταξικής πάλης και σε προχωρήματα στη συνείδηση προς τα αριστερά.
Όμως, έχοντας πει αυτό, πρέπει την ίδια στιγμή να τονίσουμε ότι δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για την εμφάνιση ενός τέτοιου μαζικού ριζοσπαστικού αριστερού σχηματισμού στην Ελλάδα στο προβλεπτό μέλλον.
Ωστόσο, αν και όταν δημιουργούν οι προϋποθέσεις για να εμφανιστεί ένας τέτοιος σχηματισμός στο μέλλον, κάτι που είναι αντικειμενικό και έξω από τις προθέσεις της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς, ποια πρέπει να είναι η στάση των Μαρξιστών ή της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς απέναντί του; Κατά τη γνώμη μας, χρειάζεται:
- Ενιαιομετωπική τακτική απέναντί του – δηλαδή συνεργασία και στο κινηματικό και στο πολιτικό επίπεδο, όπου είναι εφικτό και όπου υπηρετεί τα συμφέροντα του εργατικού και λαϊκού κινήματος.
- Στο βαθμό που οι Μαρξιστές αποφασίσουν να εμπλακούν στο χτίσιμο και μαζικοποίηση ενός τέτοιου σχηματισμού, που κάτω από κάποιες συνθήκες μπορεί να κρίνεται σωστό, οφείλουν να λειτουργούν χωρίς αυταπάτες για τα όρια του ρεφορμισμού κι επομένως να λειτουργούν σαν αντιπολίτευση απέναντι στη ρεφορμιστική ηγεσία με στόχο το κτίσιμο των μαρξιστικών δυνάμεων.
- Η αντικαπιταλιστική Αριστερά στη χώρα μας έχει αρκετή ισχύ ώστε να μπορεί να αποτελέσει ανεξάρτητο πόλο – και σαν τέτοιος να διαπραγματευτεί με τον ρεφορμισμό. Δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να διαχυθεί/διαλυθεί σε ένα ευρύτερο αριστερό ριζοσπαστικό σχηματισμό από τη στιγμή που έχει τη δυνατότητα να συγκροτηθεί σαν αυτοτελές σχήμα· πρέπει να διατηρεί την ανεξαρτησία της κάτω από όλες τις συνθήκες. Και σαν τέτοιος, αυτοτελής πόλος, να διαπραγματευτεί τις σχέσεις του με τον ρεφορμισμό.
Αυτό δεν είναι μία αφηρημένη, θεωρητική συζήτηση. Αφορά συγκεκριμένα όλους, αλλά ειδικά την «Πρωτοβουλία για μια νέα Ενωτική Ανατρεπτική Αριστερά» στην οποία συμμετέχουμε μαζί με πολλούς συντρόφους/ισσες εδώ μέσα.
***
Ο λόγος που δεν μπορεί να προκύψει μια πλατιά συνεργασία των δυνάμεων της μαχόμενης/ριζοσπαστικής Αριστεράς σήμερα, είναι γιατί οι διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στις βασικές δυνάμεις που θέλουν να ονομάζονται «μαχόμενη», «ριζοσπαστική», κλπ Αριστερά, είναι μεγάλες. Είναι τέτοιες που δεν επιτρέπουν τη σύγκλιση και την συνένωση σε κοινά (ενιαία ή ομοσπονδιακά) πολιτικά σχήματα.
Άλλο όμως η συνένωση και άλλο η συνεργασία σε ειδικά ζητήματα ακόμα και σε εκλογικές συνεργασίες – πάντα υπό προϋποθέσεις. Κάτι τέτοιο είναι δυνατό και πρέπει να επιδιωχθεί.
Εμείς θεωρούμε πολύ σημαντική την συγκρότηση της «Πρωτοβουλίας» αλλά όπως είναι τα πράγματα σήμερα δεν φαίνεται, σ’ αυτή τη φάση, κάποια δυνατότητα χτισίματος παραπέρα συμμαχιών και μαζικοποίησης της προσπάθειας.
Δεν θα πω τίποτα για το ΚΚΕ γιατί όλοι ξέρουμε ότι το ΚΚΕ αρνείται να συνεργαστεί με οτιδήποτε δεν ανήκει στον χώρο του. Θα αναφερθώ στην ΑΝΤΑΡΣΥΑ και το ΜΕΡΑ 25 κύρια, αλλά και στην Νέα Αριστερά η οποία αναφέρεται συχνά σ’ αυτό το πλαίσιο.
***
Με την ΑΝΤΑΡΣΥΑ υπάρχει μία κεφαλαιώδης διαφορά. Αρνείται το Ενιαίο Μέτωπο (ΕΜ) το οποίο αποτελεί ένα από τους πυλώνες του Μαρξισμού. Και που χαρακτηρίζει το ρεύμα του επαναστατικού σοσιαλισμού-κομμουνισμού από τον καιρό που ο Μαρξ ήταν νέος. Χαρακτηρίζει τους Μπολσεβίκους σε όλη τους την διαδρομή. Και βέβαια χαρακτηρίζει την Κομμουνιστική Διεθνή όπως χαρακτηριστικά αναπτύσσεται στα κείμενα του 3ου και του 4ου συνεδρίου. Για να μην αναφέρω τον Τρότσκι, καθώς δεν είναι αποδεκτός από πολλούς/πολλές σ. εδώ, ειδικά στη δεκαετία του 1930.
Ενιαίο Μέτωπο σημαίνει, εξ ορισμού, συνεργασία των επαναστατών με τους ρεφορμιστές, για τις ανάγκες της κοινωνίας και του εργατικού κινήματος, αλλά διατηρώντας την ανεξαρτησία και το δικαίωμα/υποχρέωση της κριτικής προς τον ρεφορμισμό από τους Μαρξιστές.
Τα κομμάτια της Αριστεράς τα οποία αρνούνται αυτή την προσέγγιση και ταυτόχρονα μιλούν στο όνομα του επαναστατικού μαρξισμού, κάνουν ένα πολύ σοβαρό λάθος. Δεν υπάρχει καμία περίπτωση, μία οργάνωση που μιλά στο όνομα του Μαρξισμού, να μαζικοποιηθεί, να κερδίσει στις γραμμές της δεκάδες κι εκατοντάδες χιλιάδες, αν δεν έχει αντίληψη της τακτικής του ΕΜ. Αυτό δεν το λέμε εμείς, το λένε οι Μπολσεβίκοι και η κομμουνιστική διεθνής, όσο ήταν επαναστατική, στα πρώτα της χρόνια και μέχρι τον θάνατο του Λένιν.
Η εμπειρία και η ιστορία της ΑΝΤΑΡΣΥΑ είναι πολύ διδακτική πάνω σε αυτό: ενώ είχε την κρίσιμη μάζα και έφτασε, αν θυμάμαι καλά μέχρι και 165.000 ψήφους, περνάει από απανωτές κρίσεις και είναι σε υποχώρηση. Πραγματικά δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε γιατί οι σύντροφοι/ισσες της ΑΝΤΑΡΣΥΑ δεν θέλουν να βγάλουν τα συμπεράσματα τα οποία διατυπώνονται τόσο καθαρά στα κείμενα της Κομμουνιστικής Διεθνούς.
***
Οι άλλοι σχηματισμοί για τους οποίους συζητάμε, δηλαδή η Νέα Αριστερά και το ΜΕΡΑ 25 εμφανίζουν επίσης πολύ σοβαρά, άλλου είδους, θέματα.
Ας ξεκινήσω με τη ΝΕΑΡ – η οποία θεωρεί ότι στην 5-ετία του ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή την 5-ετία του Τσίπρα, όλα καλώς έγιναν. Αρνείται να προχωρήσει σε οποιαδήποτε κριτική/αυτοκριτική για εκείνη την περίοδο. Εξάλλου η ΝΕΑΡ δεν διασπάστηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ του Τσίπρα, διασπάστηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ του Κασσελάκη. Αν λοιπόν όλα καλώς έγιναν την περίοδο 2015 με ’19, ποιο είναι το πρόβλημά τους με τον Τσίπρα σήμερα;
Με τέτοιες θέσεις από τη ΝΕΑΡ δεν μπορεί να υπάρξει συνεργασία από τη μεριά της Αντικαπιταλιστικής Αριστεράς.
***
Στο ΜΕΡΑ 25 βλέπουμε να υπάρχει μία αλαζονική επίμονη άρνηση να γίνουν οι παραχωρήσεις που είναι απαραίτητες για να μπορεί να υπάρχει συνεργασία. Ο Γιάννης Βαρουφάκης δεν μπορεί να ζητά από άλλες οργανώσεις να μπουν στο ΜΕΡΑ για να υπάρξει συνεργασία. Το πρόσφατο κάλεσμα του σε βασικά στελέχη των οργανώσεων της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς να ενταχθούν στα ψηφοδέλτια του ΜΕΡΑ, ακόμα και σαν άτομα, είναι σκανδαλώδες. Δεν σέβεται τις οργανώσεις, δεν σέβεται αυτά τα στελέχη. Μετά το σάλο που ξέσπασε πάνω στο θέμα επιχείρησε να το διορθώσει με άρθρο του στο The Press Project, αλλά φοβάμαι πως τα έκανε χειρότερα.
Αν ο Γ. Βαρουφάκης ήθελε σοβαρά να προσεγγίσει την αντικαπιταλιστική Αριστερά που είναι ανοιχτή σε συνεργασίες, όπως είμαστε εμείς, όφειλε κατ’ αρχήν, να προτείνει ένα σχήμα «ομπρέλα», στο οποίο το ΜΕΡΑ 25 να είναι μία από τις συνιστώσες, σε ισότιμη βάση με τις υπόλοιπες.
Σαν εκπρόσωπος της μίας από τις συνιστώσες ο Γ. Βαρουφάκης θα μπορούσε να λέει τα δικά του, όπως για παράδειγμα για την «τεχνοφεουδαρχία», την «επανάκτηση», τους «συνοδοιπόρους» κλπ, αλλά αυτό θα αφορούσε τον ίδιο και το ΜΕΡΑ 25 – δεν θα αφορούσε τους υπόλοιπους από εμάς που διαφωνούν, και θεωρώ ότι όλοι μας εδώ διαφωνούμε με αυτούς τους νεολογισμούς που η κοινωνία δεν καταλαβαίνει. Δεν ζητά κανείς από τον Βαρουφάκη να σταματήσει να λέει τα δικά του. Αλλά για να μην «φορτώνονται» τις θέσεις του όσοι δεν συμφωνούν με αυτές, θα πρέπει να υπάρχει ένα άλλο κοινό σχήμα, μια «ομπρέλα» όπως ανάφερα, που να έχει την δική της δημόσια εκπροσώπηση και λόγο.
Και βέβαια στη βάση κοινών προγραμματικών θέσεων, μετά από συζήτηση και διαπραγμάτευση, κι όχι με βάση τις θέσεις του ΜΕΡΑ 25.
Αν το ΜΕΡΑ 25 έκανε μία τέτοιου είδους πρόταση για εκλογική συνεργασία στις επόμενες εκλογές, κάτω δηλαδή από ένα τίτλο-ομπρέλα και όχι κάτω από το ΜΕΡΑ, όχι μέσα στα ψηφοδέλτια του ΜΕΡΑ, και στη βάση ενός κοινά αποδεκτού προγράμματος, εμείς σαν «Ξ» θα ήμασταν υπέρ του να συναντηθούμε και να συζητήσουμε με το ΜΕΡΑ. (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι προδικάζουμε ένα θετικό αποτέλεσμα).
***
Με δεδομένη λοιπόν της στάση του ΚΚΕ και με δεδομένες τις διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στην δική μας Πρωτοβουλία και την ΑΝΤΑΡΣΥΑ, το ΜΕΡΑ 25 και τη ΝΕΑΡ, εμείς, σαν «Ξ» δεν βλέπουμε την δυνατότητα να συγκροτηθεί ένα πλατύ σχήμα της μαχόμενης Αριστεράς του είδους της Ανυπότακτης Γαλλίας ή άλλων παρόμοιων σχημάτων σε διεθνές επίπεδο.
Αυτό όμως είναι διαφορετικό από μία εκλογική συνεργασία την οποία θεωρούμε ότι πρέπει να επιδιώξουμε ενόψει των επόμενων εκλογών.
Αυτό στην πράξη σημαίνει να προσεγγίσουμε τις υπόλοιπες δυνάμεις, σαν Πρωτοβουλία, και να θέσουμε σε αυτές, αυτά που θεωρούμε σαν βασικές προϋποθέσεις για να υπάρξει μια τέτοια (εκλογική) συνεργασία. Αυτό παραμένει κάτι πολύ δύσκολο για να είμαστε ρεαλιστές, αλλά αξίζει να γίνει η προσπάθεια, μέσα από δημόσιο διάλογο και με διαφανή τρόπο.
Γι’ αυτό αν ήταν να απαριθμήσουμε τα βήματα μέσα από τα οποία πρέπει να περάσει η προσπάθεια μας, σαν Πρωτοβουλία, για την επόμενη περίοδο, αυτά κατά τη γνώμη μας θα ήταν τα ακόλουθα:
- Κινηματική εμπλοκή. Σε αυτό το επίπεδο υπάρχει η δυνατότητα συνεργασίας με όλες τις πιο πάνω δυνάμεις. Χρειάζεται να μπούμε σε αυτό αποφασιστικά και δυναμικά και με στόχο την κλιμάκωση των κινηματικών διεργασιών.
- Συγκρότηση σε σταθερή βάση της Πρωτοβουλίας μας πολιτικά και οργανωτικά. Αυτό περνάει μέσα από συζητήσεις και πολιτικές επεξεργασίες αλλά περνάει και μέσα από την δράση στα κινήματα και στην κοινωνία. Δράση που αφορά και τα μεγάλα κεντρικά ζητήματα όπως είναι ο πόλεμος, η Παλαιστίνη, ο φασισμός, ο φεμινισμός κλπ αλλά και τα «μικρά» (όπως είναι το πάρκο στη γειτονιά) και ούτω καθεξής.
- Να έρθουμε σε επαφή με τις προαναφερθείσες πολιτικές δυνάμεις για το θέμα μιας κοινής στάσης απέναντι στις ερχόμενες εκλογές. Κρατάμε μικρό καλάθι αλλά η προσπάθεια πρέπει να γίνει. Εκλογική συνεργασία δεν σημαίνει ούτε κοινό πολιτικό σχήμα ούτε κάτι απαραίτητα μόνιμο. Και σίγουρα σημαίνει πλήρη ανεξαρτησία της κάθε ξεχωριστής δύναμης που συμμετέχει σε αυτή τη συνεργασία.
Μεσοπρόθεσμος στόχος είναι οι πιο πάνω διεργασίες να συμβάλουν έτσι ώστε κάποια στιγμή να προκύψει ένας μαζικός, ριζοσπαστικός φορέας της μαχόμενης Αριστεράς στον οποίο οι Μαρξιστές θα παίζουν από την αρχή σημαντικό ρόλο και θα διατηρούν την ανεξαρτησία τους, στα πλαίσια του στρατηγικού τους στόχου που είναι η δημιουργία ενός μαζικού επαναστατικού κόμματος, σαν απαραίτητο εργαλείο για την ανατροπή του καπιταλισμού και το χτίσιμο μιας σοσιαλιστικής-κομμουνιστικής κοινωνίας.
