Μεταξύ 9 και 20 Νοέμβρη, θα πραγματοποιηθεί στην Αττάλεια της Τουρκίας η COP31 (η επόμενη σύνοδος των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα). Κατά τη διάρκειά της, από την πλευρά του περιβαλλοντικού κινήματος θα πραγματοποιηθούν κινητοποιήσεις και εκδηλώσεις, στο πλαίσιο της «Κλιματικής Συνόδου των Κινημάτων». Διαβάστε παρακάτω αποσπάσματα συνέντευξης με την Ετζεχάν Μπάλτα, ακτιβίστρια της Κλιματικής Συνόδου. Ολόκληρη η συνέντευξη στα αγγλικά στο internationaliststandpoint.org.
- Πώς θα περιέγραφες το στάδιο στο οποίο βρίσκεται σήμερα η οικολογική κρίση σε παγκόσμιο επίπεδο;
Στις μέρες μας, δεν αρκεί πλέον να μιλάμε για την οικολογική κρίση λέγοντας απλώς ότι «η κλιματική αλλαγή επιδεινώνεται». Βρισκόμαστε σε ένα πολύ πιο προχωρημένο στάδιο. Από τη μία πλευρά, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα δεν μειώνονται και τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι αυτές που προέρχονται από ορυκτά καύσιμα έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ. Από την άλλη πλευρά, τα οικοσυστήματα που απορροφούν αυτό το διοξείδιο του άνθρακα δέχονται επίθεση. Τα δάση, οι υγρότοποι, οι λειμώνες, τα παράκτια και τα θαλάσσια οικοσυστήματα, όπως και το έδαφος, αποδυναμώνονται τόσο από τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης όσο και από τις άμεσες επιθέσεις του κεφαλαίου. Με άλλα λόγια, το σύστημα δεν παράγει μόνο περισσότερα αέρια του θερμοκηπίου, αλλά καταστρέφει και τους φυσικούς μηχανισμούς που τον απορροφούν.
Γι’ αυτό, η κρίση δεν είναι πλέον απλώς θέμα «μείωσης των εκπομπών». Αντιμετωπίζουμε μια πολύ ευρύτερη κρίση του συνόλου της ζωής στον πλανήτη. Οι κύκλοι του νερού διαταράσσονται, η αναγεννητική ικανότητα του εδάφους μειώνεται, η γεωργική παραγωγή γίνεται πιο ευάλωτη, οι θάλασσες θερμαίνονται και η απώλεια της βιοποικιλότητας επιταχύνεται. Επομένως, αυτό που κινδυνεύει είναι οι ίδιες οι υλικές συνθήκες για την αναπαραγωγή της ζωής στον πλανήτη.
- Πώς προσπαθούν οι κυβερνήσεις να επιλύσουν αυτή την κρίση;
Οι καπιταλιστικές κυβερνήσεις δεν προσπαθούν πραγματικά να επιλύσουν αυτή την κρίση. Για την ακρίβεια, αντί να αλλάξουν ριζικά το σύστημα παραγωγής και συσσώρευσης που βρίσκεται στη ρίζα της κρίσης, προσπαθούν να κάνουν την κρίση διαχειρίσιμη και κερδοφόρα στο πλαίσιο της ίδιας της λογικής του συστήματος.
Η πιο ξεκάθαρη έκφραση αυτής της τάσης, είναι η προσπάθειά τους να εντάξουν το θέμα του κλίματος σε μια λογική χρηματοοικονομικής διαχείρισης. Η αγορά άνθρακα, που αποτελείται από τα διάφορα συστήματα εμπορίας εκπομπών ρύπων, αντισταθμιστικών μέτρων, πράσινων ομολόγων, κα, και εντάσσεται σε αυτή την προσέγγιση. Το πρόβλημα όμως, δημιουργείται από το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα των ορυκτών καυσίμων, της βιομηχανικής γεωργίας, των εφοδιαστικών αλυσίδων και των εξορύξεων. Και αντί να πάρουν ριζικά μέτρα, οι κυβερνήσεις προσπαθούν να χτίσουν μια νέα αρχιτεκτονική της αγοράς γύρω από αυτά.
- Ποια είναι η εναλλακτική που προτείνετε;
Η περιβαλλοντική κρίση δεν είναι ένα τεχνικό πρόβλημα, αλλά ένα δομικό στοιχείο του συστήματος. Για τον λόγο αυτό, η απάντησή δεν μπορεί να είναι η ακόμη μεγαλύτερη εμπλοκή της αγοράς, αλλά η ριζοσπαστικοποίηση των κινημάτων, τα ξεκάθαρα αιτήματα με έμφαση στην πραγματική δικαιοσύνη για την πλειοψηφία των ανθρώπων και για το περιβάλλον. Με τον όρο «ριζοσπαστικοποίηση» δεν εννοούμε ότι θέλουμε απλά κινήματα με πιο σκληρή ρητορική, αλλά κινήματα που να εξηγούν ποια είναι η πραγματική αιτία της κρίσης και να παλεύει μαχητικά για την κατάργηση των ορυκτών καυσίμων και ένα κοινωνικό μοντέλο όπου η πλειοψηφία θα ελέγχει, θα σχεδιάζει και θα αποφασίζει δημοκρατικά για τομείς όπως η ενέργεια, η τροφή, το νερό, κα. Με άλλα λόγια, αντί να περιμένουμε να σώσει το κλίμα η αγορά, υποστηρίζουμε ότι οι κοινωνικές δυνάμεις πρέπει να χαράξουν μια νέα πορεία με προορισμό τη σοσιαλιστική οργάνωση της παραγωγής.
- Ποια είναι η θέση της Τουρκίας σε αυτή τη διαδικασία;
Η Τουρκία εφαρμόζει πλήρως τις πολιτικές αυτού του συστήματος. Από τη μία πλευρά, προσπαθεί να βρεθεί στο επίκεντρο της κλιματικής διπλωματίας φιλοξενώντας την COP31. Από την άλλη, αν εξετάσουμε την ενεργειακή πολιτική της χώρας, βλέπουμε ότι η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα συνεχίζεται. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η χώρα παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ ταυτόχρονα πραγματοποιεί εξορύξεις ορυκτών καυσίμων.
Η λεγόμενη «πράσινη μετάβαση» δεν μεταφράζεται σε πραγματική οικολογική μεταμόρφωση. Αντίθετα, γίνεται ένα μέσο για το άνοιγμα νέων πεδίων «ανάπτυξης». Σε αυτό το πλαίσιο έρχονται στο προσκήνιο έργα με «πράσινο» περιτύλιγμα όπως η αναζήτηση και εξόρυξη «κρίσιμων μετάλλων» (π.χ. κοβάλτιο, λίθιο, νικέλιο, κα) οι νέες ενεργειακές υποδομές, οι γραμμές μεταφοράς, αλλά και η παραχώρηση παράκτιων και γεωργικών περιοχών σε νέες ενεργειακές επενδύσεις. Με άλλα λόγια, η Τουρκία (όπως και όλες οι άλλες καπιταλιστικές χώρες) υιοθετεί μια πολιτική «πράσινης» εκμετάλλευσης, αντί για μια πορεία κοινωνικής και οικολογικής μεταμόρφωσης.
Η οικολογική καταστροφή στην Τουρκία δεν σχετίζεται μόνο με τις γενικές επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Αυτό που έχουμε, είναι ένα σύστημα λεηλασίας της φύσης. Η επέκταση των εξορύξεων, το άνοιγμα των ακτών στον «βιομηχανικό» τουρισμό και στις ενεργειακές επενδύσεις, ο κατακερματισμός των δασών, των βοσκοτόπων και των γεωργικών εκτάσεων, καθώς και η εμπορευματοποίηση των υδάτινων πόρων δεν αποτελούν κάτι ξεχωριστό και ξεκομμένο. Είναι η εγχώρια έκφραση της αναζήτησης νέων πηγών κερδοφορίας από το κεφάλαιο μέσα σε συνθήκες κρίσης.
- Η COP31 θα πραγματοποιηθεί στην Αττάλεια, μια παραθαλάσσια πόλη της Μεσογείου. Τι κάνει την Μεσόγειο σημαντική σε σχέση με τη συνολική συζήτηση για το περιβάλλον;
Η Μεσόγειος κατέχει ξεχωριστή θέση σε αυτή τη συζήτηση, καθώς αποτελεί μία από τις πιο ευάλωτες περιοχές στην κλιματική κρίση. Η περιοχή θερμαίνεται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο· οι θερμοκρασίες της θάλασσας αυξάνονται, η ξηρασία στη στεριά επιδεινώνεται, τα παράκτια οικοσυστήματα δέχονται πιέσεις, ο κίνδυνος για δασικές πυρκαγιές μεγαλώνει και η γεωργική παραγωγή βρίσκεται σε κίνδυνο. Για τη Μεσόγειο η κλιματική κρίση δεν είναι εικόνα του μέλλοντος, αλλά του παρόντος.
Για την Τουρκία, αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό, καθώς η οικολογική κατάρρευση της Μεσογείου δεν αποτελεί απλά ένα ζήτημα περιβαλλοντικής πολιτικής· επηρεάζει τη διατροφική ασφάλεια, τη δημόσια υγεία, τη ζωή στις ακτές, τον τουρισμό, τη μετανάστευση, τα εργασιακά δικαιώματα, κα. Το γεγονός ότι η COP31 θα πραγματοποιηθεί στην Αττάλεια δεν είναι, επομένως, μια συμβολική λεπτομέρεια. Η σύνοδος κορυφής θα πραγματοποιηθεί ακριβώς σε μια γεωγραφική περιοχή που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης, αλλά και σε μια χώρα όπου οι πιέσεις από τον κατασκευαστικό τομέα, την ενέργεια, τον τουρισμό και τις εξορύξεις είναι έντονες και αλληλένδετες.
- Πώς προχωρούν οι προετοιμασίες για την Κλιματική Σύνοδο των Κινημάτων;
Η Κλιματική Σύνοδος των Κινημάτων εξελίσσεται πολύ δυναμικά. Πρόκειται για μια διαδικασία που ξεκίνησε με πρωτοβουλία τριών περιβαλλοντικών δικτύων, συγκεντρώνει περισσότερους από 300 εθελοντές, έχει διαφορετικές θεματικές ομάδες εργασίας και διατηρεί δεσμούς με περισσότερες από 90 οργανώσεις από όλο τον κόσμο. Αυτό είναι εξαιρετικά πολύτιμο, ιδιαίτερα καθώς η Κλιματική Σύνοδος των Κινημάτων δεν είναι απλά μια παράλληλη εκδήλωση της COP31. Είναι ένας εναλλακτικός χώρος που ενώνει τους τοπικούς περιβαλλοντικούς αγώνες, δημιουργεί διεθνείς συνδέσεις, και προσπαθεί να οικοδομήσει μια καινούρια προοπτική για τους λαούς που παλεύουν για κλιματική δικαιοσύνη απέναντι στον επίσημο λόγο της COP. Η Κλιματική Σύνοδος των Κινημάτων δεν είναι απλώς ένας χώρος που «λέει όχι». Είναι μια διαδικασία που προσπαθεί να χτίσει τη δική της πολιτική φωνή, τα δικά της αιτήματα, τα δικά της διεθνή δίκτυα και οργανωτικές δομές.
- Τι περιμένετε από την Κλιματική Σύνοδο των Κινημάτων το επόμενο διάστημα;
Πρώτα απ’ όλα, περιμένουμε να δώσει διεθνή διάσταση στους τοπικούς αγώνες. Αυτό είναι ζωτικής σημασίας, προκειμένου τα διάφορα περιβαλλοντικά κινήματα στην Τουρκία (ενάντια στις εξορύξεις, για την υπεράσπιση των ακτών, του νερού, τα αγροτικά κινήματα, κα) να μπορούν να συναντηθούν με αγώνες στη Λατινική Αμερική, την Ασία, την Αφρική και την Ευρώπη μέσα από μια κοινή πολιτική γλώσσα. Η κρίση είναι παγκόσμια, αλλά οι επιπτώσεις της βιώνονται σε τοπικό επίπεδο. Αν δεν χτίσουμε γέφυρες ανάμεσα σε αυτά τα δύο επίπεδα, δεν μπορούμε ούτε να δημιουργήσουμε πραγματικά δίκτυα αλληλεγγύης, ούτε να αναπτύξουμε μια αποτελεσματική εναλλακτική στρατηγική.
Για εμάς, το ζήτημα δεν είναι να παρακολουθήσουμε ή να συμμετάσχουμε στην COP31, αλλά να δημιουργήσουμε νέες διαδικασίες από τα κάτω. Να οικοδομήσουμε μια ατζέντα των κοινωνιών και των κινημάτων που να υπερβαίνει τη γλώσσα των επίσημων διαπραγματεύσεων και να θέτει στο επίκεντρο τη ζωή, τη δικαιοσύνη και ένα συλλογικό μέλλον. Αυτή είναι η οπτική με την οποία προσεγγίζουμε όλα όσα συμβαίνουν γύρω από την COP31.
