Διαβάστε το πρώτο μέρος του άρθρου εδώ.
Κωμωδία;
Το άτομο που κυβερνά τις ΗΠΑ και εξοπλίζει φασίστες προσφέροντας τους αστυνομική στολή για να εκτελούν πολίτες στους δρόμους, όπως την Ρενέ Γκούντ και τον Άλεξ Πρέττι πρόσφατα στη Μινεσότα· που μετονομάζει το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ σε Υπουργείο Πολέμου (εδώ πρέπει να του πιστώσουμε πως λέει τουλάχιστον την αλήθεια)· που στηρίζει τη γενοκτονία των Παλαιστινίων και θέλει να κάνει τη γη τους ριβιέρα για τους πλούσιους· που βομβαρδίζει το Ιράν θέλοντας βασικά να επιδείξει πυγμή· που εισβάλλει στρατιωτικά και απαγάγει τον πρόεδρο μιας άλλης χώρας, της Βενεζουέλας· που απειλεί με παρόμοιες στρατιωτικές επεμβάσεις μια πλειάδα άλλων χωρών, όπως το Μεξικό, η Κολομβία, η Κούβα και άλλες· πέρα από το θέμα της Γροιλανδίας με το οποίο έχουμε ήδη καταπιαστεί αναλυτικά, αυτό το ίδιο άτομο είχε το θράσος να διεκδικεί πιεστικά και το Νόμπελ Ειρήνης!
Η επιτροπή των βραβείων Νόμπελ στη Νορβηγία αρνήθηκε να του το δώσει. Το πρόσφερε στη Μαρία Ματσάδο, ηγέτιδα της δεξιάς αντιπολίτευσης στη Βενεζουέλα. Η Μαρία Ματσάδο την προηγούμενη περίοδο είχε καλέσει επανειλημμένα τις ΗΠΑ να παρέμβουν στη χώρα της για να ρίξουν την κυβέρνηση του Μαδούρο. Με άλλα λόγια η κυρία αυτή ήθελε πόλεμο και τον προπαγάνδιζε με μανία – και γι’ αυτό πήρε βραβείο Νόμπελ. Μάλλον δεν χρειάζονται σχόλια.
Ο Τραμπ θύμωσε που έχασε το βραβείο και, σύμφωνα με αρκετούς Δυτικούς αναλυτές, αυτό φαίνεται πως έπαιξε κάποιο τουλάχιστον ρόλο στο να αρνηθεί να προσφέρει την προεδρία της Βενεζουέλας μετά την απαγωγή του Μαδούρο στην Ματσάδο, προτιμώντας να διατηρήσει την αντιπρόεδρο, Ντέλσι Ροντρίγκες, στην προεδρία.
Η Μαρία όμως σκέφτηκε ότι το βραβείο έχει λιγότερη αξία από το να αναλάβει την προεδρία της Βενεζουέλας, κι έτσι αποφάσισε να του το προσφέρει. Η επιτροπή των Νόμπελ διαμαρτυρήθηκε, εξηγώντας ότι δεν μεταβιβάζεται το βραβείο Νόμπελ – εδώ το εισιτήριο του Μετρό δεν μεταβιβάζεται, θα μεταβιβαστεί κοτζάμ Νόμπελ Ειρήνης;
Η Μαρία και ο Ντόναλντ όμως δεν καταλαβαίνουν τι θέλει η επιτροπή κι ανακατεύεται, κι έτσι η Μαρία πάει στη Ν. Υόρκη να του το προσφέρει. Και αυτός; Το αποδέχεται! Και φωτογραφίζεται με τη Μαρία Ματσάδο για την οποία έχει να πει τώρα, τώρα που του έδωσε το βραβείο, τα καλύτερα λόγια!
Αν όλα αυτά δεν ήταν τόσο επικίνδυνα και τόσο τραγικά, θα αποτελούσαν τέλειο υλικό για μια ξεκαρδιστική κωμωδία. Έτσι κι αλλιώς αποτελούν την απόλυτη γελοιότητα. Έτσι συμβαίνει πάντα όμως. Όταν το σύστημα μπαίνει σε κρίση οι εκπρόσωποί του συνδυάζουν την οπισθοδρόμηση, τις πιο αντιδραστικές ιδέες, την επίθεση στα κεκτημένα της κοινωνίας, την επίθεση στα δημοκρατικά και όλα τα άλλα δικαιώματα, μαζί με τον παραλογισμό.
Δεν είναι προσωπικό το ζήτημα
Το μεγαλύτερο λάθος που μπορεί να κάνει κανείς είναι να αποδώσει όλη αυτή την κατάσταση απλά στον χαρακτήρα του Τραμπ.
Ο Τραμπ είναι η αντανάκλαση της γενικότερης κατάστασης στην οποία βρίσκεται το σύστημα που εξυπηρετεί – ο αμερικανικός καπιταλισμός. Οι αναλυτές του συστήματος θα προσπαθούν να μας πείσουν ότι όλο το πρόβλημα είναι ο Τραμπ. Το ποιες είναι όμως οι συνθήκες που επιτρέπουν σε ένα τραμπούκο και ταυτόχρονα γελοίο άτομο να βρίσκεται στο τιμόνι του πλανήτη είναι κάτι με το οποίο δεν θέλουν, στην πραγματικότητα δεν μπορούν, να καταπιαστούν σοβαρά. Ακόμα και οι πιο σοβαροί αναλυτές του συστήματος θα προσπαθούν να αποκρύψουν την κρίση που βρίσκεται στο υπόβαθρο – οικονομική, κοινωνική, γενική. Ο Τραμπ όμως δεν είναι η γενεσιουργός αιτία, είναι το σύμπτωμα.
Την επόμενη περίοδο, και μόνο μετά από ένα χρόνο στην εξουσία, ο Τραμπ έχει να αντιμετωπίσει σοβαρές αντιστάσεις από τρεις κατευθύνσεις: από τη μια τα σοβαρά τμήματα της άρχουσας τάξης στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ που καταλαβαίνουν ότι ο άνθρωπος είναι αλλοπρόσαλλος και τελικά επικίνδυνος για τα συμφέροντά τους, από την άλλη τις ανερχόμενες νέες δυνάμεις στον παγκόσμιο καπιταλιστικό ανταγωνισμό με επικεφαλής την Κίνα, και τέλος το αμερικανικό εργατικό κίνημα και την κοινωνία που είναι ήδη στους δρόμους ενάντια στις πολιτικές του.
Ο Σι Τζινπίνγκ δέχεται επισκέψεις…
Εκεί που οι Ευρωπαίοι (και γενικά οι Δυτικοί) ηγέτες ακολουθούσαν πιστά τις ΗΠΑ στην αντι-Κινεζική ρητορική της και στα μέτρα που έπαιρνε, τις τελευταίες εβδομάδες δείχνουν να ξανασκέφτονται κάποια πράγματα. Αυτό δεν σημαίνει πως με οποιοδήποτε τρόπο η Αριστερά δικαιούται να τους υποστηρίζει – να είμαστε σαφείς.
Μέσα στον Δεκέμβρη ο Γάλλος Εμανουέλ Μακρόν πήγε στην Κίνα για να μιλήσει με τον πρόεδρο της χώρας, Σι Τζινπίνγκ. Σύντομα μετά από αυτό, αρχές Γενάρη, πήγε ο Λι Τζάε Μιούνγκ της Νότιας Κορέας (μαζί με 400 επιχειρηματίες, μια όχι ασήμαντη λεπτομέρεια). Μετά πήγε ο Μάρκ Κάρεϊ, πρωθυπουργός του Καναδά και στη συνέχεια ο Μάικλ Μάρτιν, πρωθυπουργός της Ιρλανδίας. Αμέσως μετά ο Φινλανδός πρωθυπουργός Πέτερι Όρπο… και κατά πόδας ο Κιρ Στάρμερ, αυτό το κακό σκυλί από τη Βρετανία. Αυτοί όλοι μέσα στον Γενάρη. Στο άμεσο μέλλον ετοιμάζει επίσκεψη κι ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μέρτζ…
Είναι μάλλον απλό. Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν τους Ευρωπαίους (ιμπεριαλιστές – μην ξεχνάμε ποτέ τον πραγματικό τους χαρακτήρα, επειδή μερικοί ανόητοι, δεξιοί κι «αριστεροί», μιλάνε για τον «ευρωπαϊκό πολιτισμό, δημοκρατία, ανωτερότητα», κοκ) σαν σκουπίδια. Και οδηγούν τον καπιταλιστικό κόσμο σε χαοτικές καταστάσεις, σε βαθμό που δεν μπορούν να ξέρουν τι θα ξημερώσει η επόμενη μέρα. Έτσι, στις συνθήκες που δημιουργεί ο Τραμπ, η Κίνα εμφανίζεται σαν μια σχετικά πιο σοβαρή σταθερά για τον παγκόσμιο καπιταλισμό.
Η διάλυση των διεθνών οργανισμών από τον Τραμπ, το πέταγμα του ΟΗΕ στο καλάθι των άχρηστων και η αντικατάστασή του από το Συμβούλιο Ειρήνης (ειρήνης!) του Τραμπ, η αντικατάσταση της διπλωματίας και των διεθνών κανόνων που φέρουν το όνομα «Διεθνές Δίκαιο» (που είναι το συμφωνημένο δίκαιο των καπιταλιστών και ιμπεριαλιστών και καθόλου των εργαζομένων και των φτωχών λαών) από ωμούς τραμπουκισμούς και μπούλινγκ, αποτελούν για το διεθνές κεφάλαιο επικίνδυνες ατραπούς.
Οι καπιταλιστές δεν ανακάλυψαν τη διπλωματία, τους διεθνείς κανόνες και οργανισμούς, έτσι ξαφνικά, επειδή είχαν κάποιου είδους επιφοίτηση. Για αιώνες οι Ευρωπαίοι αποικιοκράτες λειτουργούσαν με βάση την ωμή βία, τη ληστεία, τις γενοκτονίες και τους πολέμους.
Στη διπλωματία και τους διεθνείς οργανισμούς τους οδήγησαν οι απανωτές κρίσεις του συστήματός τους, οικονομικές και κοινωνικές, τους οδήγησαν οι πόλεμοι στους οποίους βρέθηκαν, ειδικά οι δύο παγκόσμιοι, και τέλος οι επαναστάσεις που γέννησαν αυτές οι συνθήκες. Οδηγήθηκαν σε αυτά, μέσα από την ανάγκη να προστατέψουν το σύστημά τους. Χρειαζόντουσαν διεθνή συντονισμό για να αντιμετωπίσουν τις καταστροφικές κρίσεις στις οποίες τους έριχνε η αναρχία των αγορών και ο λυσσαλέος ανταγωνισμός που χαρακτηρίζει τον καπιταλισμό από τη γένεσή του. Και που σήμερα είναι ακόμα οξύτερος απ’ ότι πριν από κάποιες δεκαετίες. Όλα αυτά ο Τραμπ τα πετάει στα σκουπίδια και δηλώνει “Veni, vidi, vici“, όπως έλεγε κι ο Ιούλιος Καίσαρας.
Τι δεν κατάλαβε ο Τραμπ
Η προσπάθεια του Τραμπ να γυρίσει τον κόσμο 200 χρόνια πίσω με το δόγμα Ντονρόε, με όλα τα συνεπακόλουθα, σκοντάφτει σε μερικά θέματα που μάλλον έχουν διαφύγει του επιτυχημένου εργολάβου και κτηματομεσίτη που όμως δεν φαίνεται να τα πηγαίνει πολύ καλά με την ιστορία.
- Η εποχή της αποικιοκρατίας τελείωσε. Έφτασε στο απόγειό της τον 19ο αιώνα, όταν οι ευρωπαϊκές δυνάμεις ολοκλήρωσαν το μοίρασμα του κόσμου μεταξύ τους, αλλά στον 20ο τελείωσε. Δεν τελείωσε επειδή οι «δημοκράτες» της «πολιτισμένης» Δυτικής Ευρώπης, κατάλαβαν πως δεν ήταν σωστό να σφάζουν εκατομμύρια ανθρώπους, αλλά γιατί οι σκλάβοι εξεγέρθηκαν – είχαμε την αποικιακή επανάσταση που σάρωσε όλες τις ηπείρους στις δεκαετίες μετά τον β’ παγκόσμιο πόλεμο. Και αν στη Σοβιετική Ένωση δεν είχαμε Σταλινισμό, με τη δυναμική της αποικιακής επανάστασης στις δεκαετίες του 1950, 60 και 70, ο πλανήτης θα ήταν σήμερα σοσιαλιστικός. Το τέλος της αποικιοκρατίας δεν σημαίνει πως σταμάτησαν οι αποικιοκρατικές οικονομικές και άλλες σχέσεις – αυτό που σήμερα ονομάζουμε «νέο-αποικισμό» και το οποίο χαρακτηρίζεται από αρνητικούς/εκμεταλλευτικούς όρους στις σχέσεις μεταξύ των βιομηχανικών και των πρώην αποικιακών χωρών. Αυτό όμως είναι ένα διαφορετικό θέμα.
- Η Παξ-Αμερικάνα (από το «Παξ Ρομάνα», δηλαδή η επιβολή της «ειρήνης» διαμέσου της ισχύος, στην ρωμαϊκή αυτοκρατορία) δοκιμάστηκε και μάλιστα πολύ πρόσφατα, στη δεκαετία του 1990. Τότε, μετά την καπιταλιστική παλινόρθωση στη Σοβιετική Ένωση και το Ανατολικό Μπλοκ το 1989-91, στη Δύση ξέσπασαν κύματα πανηγυρισμών από τους καπιταλιστές που θεώρησαν ότι η ιστορία κρίθηκε μια για πάντα, ότι ο Αμερικανικός καπιταλισμός ήταν ο αδιαφιλονίκητος θριαμβευτής και τίποτα δεν θα μπορούσε να αμφισβητήσει την ισχύ και την εξουσία του. Η Παξ Αμερικάνα πήγαινε χέρι-χέρι με τις τότε θεωρίες του Φράνσις Φουκουγιάμα περί του «τέλους της ιστορίας» – ότι δηλαδή η ιστορία είχε κριθεί, ο καπιταλισμός ήταν το τελικό και αδιαφιλονίκητο κοινωνικό/οικονομικό σύστημα. Η δεκαετία του 2000 τίναξε στον αέρα τις ελπίδες των καπιταλιστών/ιμπεριαλιστών και ο Φράνσις Φουκουγιάμα δημόσια αναγνώρισε ότι έκανε λάθος… μάλιστα δήλωσε σοσιαλιστής («σοσιαλδημοκράτης», βέβαια, μην ζητάμε πολλά).
- Τι άλλο ξεχνάει ο Τραμπ; Ναι, ότι ο Δυτικός καπιταλισμός είναι σε υποχώρηση – χάνει έδαφος στον διεθνή καταμερισμό, στο παγκόσμιο ΑΕΠ, στο παγκόσμιο εμπόριο. Η Αμερική (ΗΠΑ) παραμένει ο ισχυρότερος καπιταλιστικός πόλος του πλανήτη, αλλά χάνει διαρκώς έδαφος. Και αμφισβητείται ευθέως, σε ότι αφορά την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία του από την Κίνα. Όλες οι προβλέψεις των ειδικών συγκλίνουν στο ότι μέσα στην επόμενη ή τη μεθεπόμενη δεκαετία η πρώτη οικονομική δύναμη στον πλανήτη θα είναι η Κίνα και η τρίτη η Ινδία. Η Αμερική, είτε με τον Τραμπ είτε με κάποιον «Δημοκρατικό» στην προεδρία, δεν μπορούν να ανακόψουν αυτή την πορεία.
Αμερική εναντίον όλων – κάτι που δεν μπορεί να πάει μακριά
Ο Δυτικός καπιταλισμός βρίσκεται σε φάση ιστορικής υποχώρησης (δείτε εδώ κι εδώ) αδυνατώντας να αντιμετωπίσει τις νέες δυνάμεις που αναδεικνύονται και τον αμφισβητούν. Αυτό δεν σημαίνει πως αυτές οι δυνάμεις είναι προοδευτικές, κι ότι η Αριστερά πρέπει να τις υποστηρίζει – κι αυτό είναι κάτι απαραίτητο να διευκρινίζεται.
Ο Τραμπ δεν καταλαβαίνει ότι αν θέλει να αντιμετωπίσει τον πραγματικό γι’ αυτόν κίνδυνο, την Κίνα και τους συμμάχους της στους BRICS, χρειάζεται την Ευρώπη (όπως και τον Καναδά, την Αυστραλία, την Ιαπωνία κλπ, τους παραδοσιακούς δηλαδή συμμάχους των ΗΠΑ). Διαλύοντας τις σχέσεις μαζί τους, αποδυναμώνει και τη θέση της Αμερικής στον διεθνή ανταγωνισμό. Δημιουργεί μια συνθήκη του είδους «η Αμερική εναντίον όλων». Με αυτή την προσέγγιση δεν μπορεί να κερδίσει σ’ αυτή την αντιπαράθεση.
Θα αντιμετωπίσει την αντίδραση των καπιταλιστών του υπόλοιπου πλανήτη, αλλά και των καπιταλιστών μέσα στις ίδιες τις ΗΠΑ, που περιμένουν με έντονη ανησυχία να δουν μέχρι που θα φτάσει αυτός ο χαμός.
Ο «χαμός», δεν αφορά μόνο τις γεωπολιτικές συνέπειες των πολιτικών του Τραμπ, αφορά και τις εσωτερικές.
Ποιες θα είναι οι συνέπειες για την οικονομία και τις αμερικανικές επιχειρήσεις; Και ποια θα είναι η αντίδραση της αμερικανικής κοινωνίας, ποια θα είναι η πορεία της ταξικής πάλης στις ΗΠΑ, αναλογιζόμενοι/ες τις τελευταίες απεργιακές κινητοποιήσεις στη Μινεσότα, στις 23 Γενάρη, τα 7 εκατομμύρια διαδηλωτών σε 2.700 συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας στο «No Kings day» τον περασμένο Οκτώβρη και άλλα πολλά;
Τελικά οι πολιτικές του Τραμπ θα κριθούν σε δύο επίπεδα: την πορεία της οικονομίας των ΗΠΑ και τα ισοζύγια δύναμης σε σχέση με την Κίνα.
Το 3ο μέρος του άρθρου, τις επόμενες μέρες.
