Στις 5/6, η κυβέρνηση της Ρουμανίας ανατράπηκε μετά την υπερψήφιση από τη βουλή της πρότασης δυσπιστίας εναντίον της, που κατέθεσε το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα. Ο δεξιός πρωθυπουργός Ι. Μπολόζαν παραμένει στη θέση του προσωρινά, μέχρι να δημιουργηθεί νέος κυβερνητικός σχηματισμός, που θα προκύψει μετά από διαβουλεύσεις ανάμεσα στα κοινοβουλευτικά κόμματα. Οι επόμενες βουλευτικές εκλογές είναι προγραμματισμένες για το 2028. Διαβάστε παρακάτω αποσπάσματα άρθρου της «Ομάδας Σοσιαλιστικής Δράσης» (GAS) στη Ρουμανία σχετικά με τις πολιτικές λιτότητας που εφάρμοζε η κυβέρνηση Μπολόζαν όλο το τελευταίο διάστημα, τις μεγάλες στρατιωτικές δαπάνες στις οποίες έχει προχωρήσει, αλλά και την κατάσταση στη ρουμανική κοινωνία.
Παρόλο που η Ρουμανία έχει το χαμηλότερο ποσοστό κενών θέσεων εργασίας στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη (0,6%) οι νέοι συνεχίζουν να βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα ποσοστό ανεργίας πάνω από 25%, δηλαδή ένας στους τέσσερις νέους είναι άνεργος, παρότι τα επίσημα ποσοστά είναι κοντά στο 15%.
Την ίδια ώρα, μεγάλα ποσά από τα δημόσια ταμεία στρέφονται στον τομέα των εξοπλισμών και του στρατού. Η Ρουμανία έχει αποφασίσει να επενδύσει δισεκατομμύρια ευρώ σε στρατιωτικές δαπάνες, συμπεριλαμβανομένης μιας συμφωνίας ύψους 2 δισεκατομμυρίων ευρώ με την ισραηλινή εταιρεία Rafael για έξι συστήματα αεράμυνας SHORAD-VSHORAD, την ώρα που η νεολαία της χώρας αντιμετωπίζει ένα αβέβαιο μέλλον.
Αυτού του είδους οι επενδύσεις έχουν άμεσες επιπτώσεις στην εργατική τάξη. Μέσω των φόρων που επιβάλλονται, τα χρήματα των εργαζομένων μεταφέρονται στον αμυντικό προϋπολογισμό, αναγκάζοντάς τους να χρηματοδοτήσουν μια αγορά όπλων για την οποία το κράτος ενεργεί τόσο ως εγγυητής, όσο και ως πελάτης. Στην πράξη, οι εργαζόμενοι υποστηρίζουν έμμεσα την οικοδόμηση ενός στρατιωτικού μηχανισμού που έχει σχεδιαστεί για να προωθεί τα συμφέροντα των καπιταλιστών και να καταστέλλει κάθε μορφή διαμαρτυρίας ή αιτήματος που θα αμφισβητούσε το κατεστημένο.
Ήδη από τον Οκτώβριο του 2025, με το πρόσχημα του δημοσιονομικού ελλείμματος, έχουν εφαρμοστεί διαδοχικά πακέτα λιτότητας, που πήραν πίσω ή περιόρισαν δραστικά κατεκτημένα με αγώνες δικαιώματα των εργαζομένων. Τα μέτρα ποικίλουν, από την κατάργηση της ιατρικής ασφάλισης για τα μέλη της οικογένειας, έως την επιβολή πρόσθετων φόρων για τα χαμηλά εισοδήματα.
Στρατιωτικοποίηση και δαιμονοποίηση των κοινωνικών πολιτικών
Βασικό μέλημα της κυβέρνησης όλο το προηγούμενο διάστημα ήταν η επιβεβαίωση της υποταγής της στις ΗΠΑ, τα αιτήματα των οποίων γίνονταν δεκτά χωρίς ερωτήσεις ή επιφυλάξεις. Τα αιτήματα αυτά κατά βάση αφορούσαν τη χρήση ρουμανικών στρατιωτικών βάσεων (όπως πχ της αεροπορικής βάσης Mihail Kogălniceanu για έργα ασφαλείας που εξυπηρετούν τα συμφέροντα των ΗΠΑ στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας και της Εγγύς Ανατολής).
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι, ιστορικά, αυτή η στρατιωτικοποίηση μεταφράζεται πάντα σε ένταση της καταστολής και σε ενίσχυση ενός αστυνομικού κράτους, προκειμένου να αποτραπεί οποιαδήποτε αμφισβήτηση του συστήματος. Η τάση αυτή εκδηλώνεται με περιορισμό στην ελεύθερη έκφραση και δράση των εργατικών και κοινωνικών κινημάτων, των διαδηλώσεων, κλπ. Αυτό, σε συνδυασμό με την υποταγή των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης και τη δαιμονοποίηση των κοινωνικών πολιτικών (όχι μόνο από αυτά τα μέσα, αλλά και από πολιτικές προσωπικότητες που ισχυρίζονταν ότι αποτελούν «εναλλακτική λύση απέναντι στην ακροδεξιά» όπως ο Πρόεδρος της χώρας Νικούσορ Νταν) από τη μία πλευρά σκιαγραφεί ένα ζοφερό μέλλον για τους εργαζόμενους στη Ρουμανία, αλλά από την άλλη αφήνει ένα τεράστιο κενό στο οποίο μπορεί να δημιουργηθεί μια απελευθερωτική δύναμη.
Αυτή η δύναμη όμως δεν μπορεί να προκύψει μέσα από γενικές αναφορές σε μια αφηρημένη «ειρήνη» με τη διατήρηση του καπιταλιστικού συστήματος ως έχει. Δεν μπορεί να αγνοεί την πραγματικότητα της συνεχούς βίας υπό την οποία ζουν οι εργατικές μάζες και τους μηχανισμούς της εξασφάλισης και της μεγιστοποίησης των κερδών που στον καπιταλισμό οδηγούν αναγκαστικά σε πολέμους. Οι περισσότεροι Ρουμάνοι δεν εμπιστεύονται την κυβέρνηση, ούτε τους πολιτικούς γενικά, παρότι αυτή η στάση μπορεί να μην είναι αποτέλεσμα μιας γενικής αντισυστημικής συνείδησης. Είναι πάντως σαφές στις εργατικές μάζες ότι τα συμφέροντά τους είναι αντίθετα με αυτά των διαχειριστών της άρχουσας τάξης.
Πώς αντιδρούν οι εργαζόμενοι;
Οι πολιτικές λιτότητας που αναφέρθηκαν παραπάνω, έχουν οδηγήσει σε πολυάριθμες διαμαρτυρίες -από κλάδους όπως οι εκπαιδευτικοί, οι χαλυβουργοί, οι εργάτες ναυπηγείων, κα- αλλά η απεργία που προτάθηκε στις αρχές του καλοκαιριού από όλες τις συνδικαλιστικές ομοσπονδίες δεν πραγματοποιήθηκε, και δεν φαίνεται να γίνονται βήματα προς αυτή την κατεύθυνση.
Αυτή η δυσαρέσκεια ωθεί τους εργαζόμενους στην αναζήτηση εκλογικών εναλλακτικών λύσεων και κάνει τα κόμματα της αντιπολίτευσης -αυτά που δεν έχουν βρεθεί ακόμη στην εξουσία- όλο και πιο δημοφιλή· ωστόσο, προς το παρόν, δεν υπάρχει κανένα κόμμα που να μην εκπροσωπεί το σύστημα και τα κέρδη του.
Οι εγχώριοι πολιτικοί, είτε πρόκειται για προσωπικότητες τύπου Μακρόν όπως ο Νικούσορ Νταν, είτε για εκπροσώπους της ακροδεξιάς, κατά κανόνα ευθυγραμμίζονται με την ατζέντα της στρατιωτικοποίησης. Αυτό που τους ενώνει περισσότερο είναι η υποταγή τους σε όσα ζητάει η κυβέρνηση Τραμπ, η οποία ανάμεσα σε άλλα εκδηλώνεται σε πολύ πρακτικό επίπεδο (κυρίως με τη διαρκή αύξηση των «αμυντικών» δαπανών).
Λιτότητα και περικοπές
Τα μέτρα του πρώτου πακέτου λιτότητας έχουν ήδη αρχίσει να εφαρμόζονται από τον Οκτώβριο του 2025. Ανάμεσα σε άλλα, έχουν οδηγήσει σε σημαντικές αυξήσεις στις τιμές όλων των ειδών διατροφής, χιλιάδες χαμένες ώρες διδασκαλίας στα σχολεία, αύξηση των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος, στο να παραμένουν χωρίς καθηγητές βασικά μαθήματα όπως η φυσική, η ρουμανική γλώσσα και λογοτεχνία και τα μαθηματικά (ένας βασικός λόγος είναι η μείωση του μισθού, η οποία έχει οδηγήσει τους καθηγητές είτε σε άλλους τομείς, είτε στη συνταξιοδότηση), οι συγχωνεύσεις και τα κλεισίματα βιβλιοθηκών ιδίως στις αγροτικές περιοχές της χώρας όπου κατοικεί περίπου το 46% του πληθυσμού – όλα αυτά σε μια χώρα που πάνω από το 40% των κατοίκων της θεωρούνται λειτουργικά αναλφάβητοι.
Παράλληλα, ανακοινώθηκε ότι από το επόμενο έτος οι νέοι θα έχουν τη δυνατότητα να καταταγούν στον στρατό επί πληρωμή. Η στράτευση θα διαρκεί για 3 μήνες, για τους οποίους αρχικά είχε αποφασιστεί να λαμβάνουν περίπου 600 τον μήνα, δηλαδή σχεδόν 100 ευρώ πάνω από τον εθνικό κατώτατο μισθό. Αργότερα, η αμοιβή αυξήθηκε σε 5.400 ευρώ συνολικά (δηλαδή, σχεδόν διπλάσιο ποσό του βασικού μισθού)! Ο «εφεδρικός εργατικός στρατός» (κατά τον Μαρξ) δεν είναι πλέον μια απλή μεταφορά· στην πραγματικότητα αρχίζει να δημιουργείται ένας πραγματικός στρατός, αποτελούμενος από άνεργους νέους, χαμηλόμισθους ή εποχιακούς εργάτες, κα. Τα στρώματα αυτά, που μέχρι πρόσφατα αποτελούσαν δεξαμενή φτηνών εργαζομένων για το κεφάλαιο, μετατρέπονται πλέον σε δεξαμενή εύρεσης μελλοντικών στρατιωτών.
Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί το έλλειμμα ως πρόσχημα για να δικαιολογήσει περικοπές και περιορισμό των δικαιωμάτων που έχει κερδίσει με κόπο η ρουμανική εργατική τάξη, ενώ ταυτόχρονα επενδύει δισεκατομμύρια σε στρατιωτικές δαπάνες. Από την άλλη η ακροδεξιά τοποθετείται στα λόγια ενάντια σε νέες αμυντικές επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού προγράμματος SAFE. Αυτό βέβαια δεν την εμπόδισε να στηρίξει την αύξηση των αμυντικών δαπανών στον προϋπολογισμό από 3,5% σε 5% όπως απαίτησαν οι ΗΠΑ.
Η ρουμανική εργατική τάξη δεν έχει ακόμη τα μέσα για να καταλάβει την πολιτική εξουσία. Ωστόσο τα κινήματα ενάντια στον πόλεμο που αναπτύσσονται σήμερα, θα μπορούσαν να είναι ένα πεδίο ζύμωσης και δράσης στην κατεύθυνση του χτισίματος αυτού του απαραίτητου μέσου, ενός πολιτικού φορέα στην υπηρεσία της απελευθέρωσης των εργαζομένων.
