Του Φίλιππου Ορφανόπουλου
Στις 23 Ιουνίου έγιναν τα εγκαίνια του τέταρτου εργοστασίου του λεγόμενου Defense Hub της Metlen (όμιλος Μυτιληναίου) στο Βόλο. Σύμφωνα με την Ναυτεμπορική το Defence Hub της Metlen θα περιλαμβάνει 6 εργοστάσια παραγωγής στρατιωτικού εξοπλισμού στην περιοχή του Βόλου.
Η συνολική επένδυση και για τα 6 εργοστάσια υπολογίζεται στα 250 εκατ. ευρώ, και οι εργαζόμενοι μέχρι το 2028 εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 1.000 άτομα. Η επένδυση για το συγκεκριμένο εργοστάσιο ήταν 45-46εκ ευρώ.
Στα εγκαίνια παραβρέθηκαν κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης και του πολιτικού κατεστημένου. Ανάμεσά τους ο υπουργός ανάπτυξης Τ. Θεοδωρικάκος, ο υπουργός εθνικής άμυνας Ν. Δένδιας, ο πρώην υφυπουργός και υπεύθυνος για το μπάζωμα στα Τέμπη Χρ. Τριαντόπουλος, ο πρώην υφυπουργός που παραιτήθηκε για το σκάνδαλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ Χρ. Μπουκώρος, ο πρώην αντιπρόεδρος της συγκυβέρνησης ΠΑΣΟΚ-ΝΔ επί Σαμαρά Ε. Βενιζέλος και άλλοι.
Σε πανηγυρικό κλίμα εθνικής περηφάνιας και αγκαλιά με τον Μυτιληναίο, ο Θεοδωρικάκος και ο Δένδιας έβγαλαν διθυραμβικούς λόγους. Μίλησαν για μια στρατηγικής σημασίας επένδυση, που αναβαθμίζει την εγχώρια αμυντική βιομηχανία, ανοίγει θέσεις εργασίας, μεταμορφώνει την τοπική οικονομία κοκ.
Αντικειμενικά, μετά από δεκαετίες συρρίκνωσης της παραδοσιακά ισχυρής βιομηχανίας μετάλλου του Βόλου, το άνοιγμα νέων εργοστασίων και θέσεων εργασίας θα έχει επιπτώσεις στην τοπική οικονομία, όπως και κάθε μεγάλη επένδυση. Ένα κομμάτι των ανέργων που θα βρουν δουλειά, βλέπει με θετικό μάτι αυτή την εξέλιξη. Αν όμως κοιτάξουμε κάτω από την επιφάνεια διαπιστώνουμε ότι ο μόνος πραγματικά κερδισμένος είναι ο όμιλος Μυτιληνιού. Το ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί όλα αυτά προσφέρονται στον ιδιωτικό τομέα στο πιάτο (κι αφού η παλιά πολεμική βιομηχανία που ήταν δημόσια έχει συρρικνωθεί σε ασήμαντα ποσοστά) με στόχο την αποκόμιση εύκολων και γρήγορων κερδών, εξασφαλισμένων από δημόσια λεφτά, δηλαδή τα δικά μας λεφτά.
Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.
Ο όμιλος Μυτιληναίου είναι ένα από τα ισχυρότερα καπιταλιστικά ολιγοπώλια της χώρας που δραστηριοποιείται σε πολλούς τομείς: ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο (Protergia), εξορύξεις και μεταλλουργία (βωξίτης, αλουμίνα, αλουμίνιο, γάλλιο), κατασκευές μεγάλων δημόσιων και ιδιωτικών έργων υποδομών (ΜΕΤΚΑ) και πολεμική βιομηχανία.
Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, το 2025 ο όμιλος Μυτιληναίου είχε κύκλο εργασιών 7,1 δισ. ευρώ (+25% σε σχέση με το 2024), τρέχει συμβάσεις για δημόσια έργα ύψους 2 δισ. ευρώ και κατέγραψε καθαρά κέρδη 314 εκ ευρώ.
Ο όμιλος Μυτιληναίου συνεργάζεται με μεγάλες ξένες πολυεθνικές πολεμικές βιομηχανίες όπως οι Γερμανικές KNDS και HDW, η Ιταλική Iveco Defence, η Γαλλική Naval Group, οι Αμερικανικές Lockheed Martin, Raytheon κα. Τα εργοστάσια του ομίλου είναι μέρος της εφοδιαστικής αλυσίδας αυτών των πολυεθνικών και παράγουν εξαρτήματα και μεταλλεύματα για την πολεμική βιομηχανία.
Τοκυβερνητικό πρόγραμμα «Ατζέντα 2030» που βρίσκεται σε εξέλιξη περιλαμβάνει εξοπλιστικές δαπάνες 25 δισ. ευρώ για αγορά πολεμικών αεροπλάνων, πλοίων, υποβρύχιων, το σύστημα αεράμυνας «Ασπίδα του Αχιλλέα», πυραύλους, drones και άλλα μηχανήματα θανάτου και καταστροφής.
Σύμφωνα με κυβερνητικές εξαγγελίες στις συμβάσεις των εξοπλιστικών θα υπάρχει όρος για ελάχιστη συμμετοχή 25% της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας. Αυτό σημαίνει ότι πάνω από 6 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν στις εγχώριες βιομηχανίες και η Metlen είναι πολύ καλά τοποθετημένη για να πάρει την μερίδα του λέοντος.
Επιπλέον, όπως οι περισσότεροι μεγαλοκαπιταλιστές της χώρας, ο όμιλος Μυτιληναίου επιδοτείται γερά από τα κρατικά ταμεία, δηλαδή από τα δικά μας χρήματα. Συγκεκριμένα, για το νέο εργοστάσιο κόστους 45εκ ευρώ, η Metlen πήρε επιχορήγηση 18 εκατ. ευρώ και φορολογική απαλλαγή 4,5 εκατ. ευρώ για μελλοντικά κέρδη. Δηλαδή επιδοτήθηκε κατά 50%!
Σήμερα, με τον μιλιταρισμό και την κούρσα των εξοπλισμών να βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη σε όλη την Ευρώπη, οι μεγάλοι καπιταλιστικοί όμιλοι στρέφονται στην πολεμική βιομηχανία που υπόσχεται μεγάλα και σίγουρα κέρδη από τις δημόσιες συμβάσεις, ενώ ταυτόχρονα οι επενδύσεις επιδοτούνται από τα δημόσια ταμεία!
Από την άλλη, οι εργαζόμενοι στο Defense Hub του ομίλου Μυτιληναίου δουλεύουν υπό τους όρους που ισχύουν για το σύνολο της εργατικής τάξης: κατά κανόνα προσλαμβάνονται από ενδιάμεσους εργολάβους κι όχι από την Metlen, έτσι έχουν πιο επισφαλείς θέσεις εργασίας, ο μισθός τους κυμαίνεται από 800 ως 1000 ευρώ και για να καλύψουν τις ανάγκες τους κάνουν ατελείωτες βάρδιες.
Τέλος, δεν πρέπει να μείνει ασχολίαστο το ίδιο το αντικείμενο της πολεμικής βιομηχανίας που είναι παραγωγή για τον θάνατο και την καταστροφή.
Η εξοπλιστική κούρσα στην οποία επιδίδεται και η ελληνική κυβέρνηση είναι μέρος του ανταγωνισμού ανάμεσα στις άρχουσες τάξεις που κάθε μέρα γίνεται όλο και πιο σκληρός. Ο ανταγωνισμός αφορά των έλεγχο της ενέργειας, των εμπορικών δρόμων και την γεωπολιτική ισχύ. Στην περίπτωσή της Ελλάδας και της Τουρκίας, οι δυο άρχουσες τάξεις ανταγωνίζονται για τον έλεγχο του Αιγαίου, της ΝΑ Μεσογείου, τις αγορές των Βαλκανίων κοκ. Αυτά αφορούν τα δικά τους συμφέροντα που τα βαφτίζουν «εθνικά συμφέροντα».
Για τον «πολεμικό καπιταλισμό» της εποχής μας και για τις κυβερνήσεις που τον υπηρετούν ποτέ δεν υπάρχουν χρήματα όταν πρόκειται για την δημόσια υγεία, για την προστασία του περιβάλλοντος, για δημόσιες και ασφαλείς υποδομές, για μισθούς και συντάξεις, για κοινωνικές δαπάνες κοκ. Πάντα όμως υπάρχουν χρήματα για περισσότερα όπλα που στο τέλος οδηγούν στον πόλεμο.
Απέναντι σε όλα τα παραπάνω το εργατικό κίνημα και η Αριστερά, της χώρας μας αλλά και της ευρύτερης περιοχής, χρειάζεται να ανασυνταχθεί και να παλέψει:
- Για μόνιμες θέσεις εργασίας, χωρίς υπεργολάβους, με αξιοπρεπείς μισθούς και πλήρη συνδικαλιστικά κι εργατικά δικαιώματα σε κάθε νέο και παλιό εργοστάσιο, ιδιαίτερα σε όσα επιδοτούνται με δημόσιο χρήμα.
- Άμεση αύξηση δαπανών για τις κοινωνικές ανάγκες, όχι για τα όπλα.
- Για το πέρασμα της αμυντικής βιομηχανίας σε δημόσια ιδιοκτησία, υπό τον έλεγχο των εργαζομένων και της κοινωνίας.
- Να σημειώσουμε ότι μέχρι τις δεκαετίες 1980-90, η Ελλάδα διέθετε δημόσιες-κρατικές πολεμικές βιομηχανίες (ΕΑΒ, ΕΛΒΟ, ΠΥΡΚΑΛ, ΕΒΟ κλπ) και κάλυπτε από αυτές τις ανάγκες του στρατού σε ποσοστό 15-20%. Σήμερα αυτό είναι κάτω από 5%. – ο λόγος, προφανής: να αφήσει ελεύθερο χώρο στο ιδιωτικό κεφάλαιο.
- Απεύθυνση στους εργαζομένους και τα κινήματα των χωρών της περιοχής, ιδιαίτερα της Τουρκίας και της Κύπρου, με αίτημα τη δραστική από κοινού μείωση των εξοπλιστικών δαπανών έτσι ώστε τα κονδύλια αυτά να κατευθυνθούν στην Υγεία, την Παιδεία, το κοινωνικό κράτος και την απασχόληση. Σε αυτά τα πλαίσια, να ανοίξει η συζήτηση για τον «αναπροσανατολισμό» (retooling) εργοστασίων ώστε να παράγουν προϊόντα χρήσιμα για την κοινωνία και όχι μηχανές θανάτου.
- Για την εθνικοποίηση με διαφάνεια και κοινωνικό-εργατικό έλεγχο του κλάδου της ενέργειας και των εξορύξεων, από όπου βγάζει κέρδη η Metlen και άλλοι. Μόνο έτσι οι κλάδοι αυτοί θα υπηρετούν τις κοινωνικές ανάγκες και να προστατεύουν το φυσικό περιβάλλον.
- Είναι εύκολα κατανοητό ότι όλα τα πιο πάνω δεν είναι δυνατό να γίνουν πραγματικότητα χωρίς την ταυτόχρονη πάλη ενάντια στον καπιταλισμό, για την ανατροπή των αρχουσών τάξεων και του συστήματος τους, που αποτελούν την αιτία για τον μιλιταρισμό και τον πόλεμο καθώς και για την διαρκή κρίση στην οποία ζούμε.
