Η γειτονιά της Κυψέλης βρίσκεται στο επίκεντρο μιας σφοδρής σύγκρουσης ανάμεσα στα συμφέροντα των κατασκευαστικών κολοσσών και το δικαίωμα των κατοίκων στην ασφάλεια και την αξιοπρεπή διαβίωση. Οι ζημιές των πολυκατοικιών από τη διάνοιξη της Γραμμής 4 του Μετρό δεν είναι απλώς ένα τεχνικό πρόβλημα, αλλά ένα πολιτικό ζήτημα που αποκαλύπτει ότι η κυβερνητική πολιτική εξυπηρετεί τα συμφέροντα των κατασκευαστικών εταιρειών σε βάρος της ασφάλειας των κατοίκων.
Το χρονικό της αποκάλυψης
Όλα ξεκίνησαν όταν οι πρώτες ρωγμές εμφανίστηκαν σε σπίτια και πολυκατοικίες κατά τη διέλευση του μετροπόντικα κάτω από τη γειτονιά. Για μήνες, οι αρμόδιοι προσπαθούσαν να υποβαθμίσουν το πρόβλημα, χαρακτηρίζοντας τις ζημιές ως «ελάχιστες» και διαβεβαιώνοντας ότι «δεν υπάρχει κίνδυνος». Η Πρωτοβουλία Κατοίκων Κυψέλης, μέσα από δράσεις, κινητοποιήσεις και αυτοψίες κατάφερε να φέρει το πρόβλημα στο προσκήνιο. Η κορύφωση της πρώτης φάσης του αγώνα ήρθε το Σάββατο 3 Οκτώβρη, όταν πάνω από 2.000 κάτοικοι πλημμύρισαν τους δρόμους της Κυψέλης, στέλνοντας ηχηρό μήνυμα ότι «Δεν θα πληρώσουμε το Μετρό με τις ζωές μας», απαιτώντας πλήρη αποκατάσταση των ζημιών πριν από οποιαδήποτε επανεκκίνηση του μετροπόντικα, διαφάνεια σε όλες τις μελέτες και τα στοιχεία, στατικούς ελέγχους σε όλα τα κτίρια της περιοχής και άμεσες αποζημιώσεις σε ιδιοκτήτες και ενοικιαστές.
Η δικαστική δικαίωση και οι εκθέσεις του ΤΕΕ
Οι εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων δικαιώνουν την επιμονή των κατοίκων. Με προσωρινή διαταγή του Πρωτοδικείου Αθηνών, η «Ελληνικό Μετρό» και η ανάδοχος κοινοπραξία «AVAX-Ghella-Alstom» υποχρεώθηκαν να επιδείξουν όλα τα απαραίτητα έγγραφα και τις μελέτες για τις ζημιές. Λίγο αργότερα, το Μονομελές Πρωτοδικείο επικύρωσε αυτή τη δικαίωση, υποχρεώνοντας την εταιρεία και την κοινοπραξία να χορηγήσουν άμεσα αντίγραφα όλων των κρίσιμων εγγράφων που ζητούσαν επί μήνες οι κάτοικοι.
Την ίδια στιγμή, οι ενδιάμεσες εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης του ΤΕΕ επιβεβαιώνουν το μέγεθος των ζημιών. Οι 14 πολυκατοικίες που ελέγχθηκαν παρουσιάζουν «σοβαρή απομείωση» της αντίστασης των στοιχείων σκυροδέματος και τοιχοποιίας, με βλάβες όχι μόνο στις τοιχοποιίες αλλά και στον φέροντα οργανισμό. Παράλληλα, παραγγέλθηκε πραγματογνωμοσύνη για άλλες 6 πολυκατοικίες, ανεβάζοντας το σύνολο στις 20 – προσεγγίζοντας τις 25 για τις οποίες εξαρχής οι κάτοικοι είχαν δηλώσει βλάβες. Ο καθηγητής ΕΜΠ και πραγματογνώμονας του δήμου Αθηναίων, Δημήτρης Καλιαμπάκος, ήταν κατηγορηματικός: «Κανείς δεν μπορεί να διαβεβαιώσει τους ανθρώπους που μένουν σε αυτά τα σπίτια ότι τα σπίτια είναι ασφαλή».
Από τις διαψεύσεις στις δεσμεύσεις
Στη συνέντευξη Τύπου που πραγματοποιήθηκε στις 12 Οκτώβρη, το Υπουργείο Υποδομών, η «Ελληνικό Μετρό» και η ΑΒΑΞ διαβεβαίωσαν ότι δεν υπήρξε «κανένα λάθος, καμία ολιγωρία, καμία αστοχία» – την ώρα που οι εκσκαφές είχαν πλησιάσει σε απόσταση μόλις 5 μέτρων από υπόγεια κτιρίων και το υπέδαφος είχε διαταραχθεί. Ο κ. Μιτζάλης της ΑΒΑΞ άφησε να εννοηθεί –σύμφωνα με την Πρωτοβουλία Κατοίκων– ότι οι κάτοικοι φταίνε που δεν αποκαταστάθηκαν οι ζημιές, επειδή αρνήθηκαν τα «μερεμέτια» και δεν υπέγραψαν παραίτηση από κάθε μελλοντική απαίτηση.
Στη σύσκεψη της 16ης Οκτώβρη στο Υπουργείο Υποδομών, με τη συμμετοχή του Δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα, του Υπουργού Χρήστου Δήμα, του Υφυπουργού Νίκου Ταχιάου και εκπροσώπων όλων των εμπλεκόμενων φορέων, συμφωνήθηκε η σύσταση τριμελούς κλιμακίου μηχανικών για πλήρη καταγραφή βλαβών ανά κτίριο, με αποκαλύψεις δομικών στοιχείων όπου κριθεί αναγκαίο. Σε περίπτωση που διακυβεύεται η ασφάλεια του κτιρίου, η προσωρινή μετεγκατάσταση των ενοίκων καθίσταται υποχρεωτική, με κάλυψη των εξόδων. Θα ακολουθήσουν μελέτες αποκατάστασης και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα. Η «Ελληνικό Μετρό» δεσμεύτηκε για νέες αυτοψίες στη χάραξη πριν την επανεκκίνηση του μετροπόντικα.
Ο αγώνας συνεχίζεται
Η Πρωτοβουλία Κατοίκων Κυψέλης συνεχίζει τον αγώνα διεκδικώντας καθολική καταγραφή σε όλη τη ζώνη επιρροής. Παράλληλα, ζητά από τον Δήμο Αθηναίων τη σύνταξη ενός νέου, δεσμευτικού Μνημονίου Συνεργασίας με την εταιρία που θα κατοχυρώνει νομικά το σύνολο των εργασιών, των εκθέσεων και των μελετών, καθώς και κάθε υποχρέωση αποζημίωσης απέναντι στους κατοίκους. Οι κάτοικοι ζητούν επίσης επικαιροποίηση των Εκθέσεων Βλαβών (καθώς οι υπάρχουσες χρονολογούνται από τον περασμένο Μάη, όταν πολλές ρηγματώσεις δεν είχαν ακόμα εκδηλωθεί), προσκόμιση των μελετών αποκατάστασης και ακριβές χρονοδιάγραμμα ανά πολυκατοικία, ώστε να γνωρίζουν εκ των προτέρων πότε και για πόσο θα χρειαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.
Ο αγώνας αυτός αφορά κάθε γειτονιά που απειλείται από την «ανάπτυξη» που θυσιάζει τις ζωές των ανθρώπων στο βωμό του κέρδους. Η εμπειρία της Κυψέλης αποδεικνύει όταν οι κάτοικοι οργανώνονται και διεκδικούν, μπορούν να βάλουν φρένο στην αυθαιρεσία.
