Έλληνες και Τούρκοι εργαζόμενοι/νεολαία δεν έχουν τίποτα να μοιράσουν
Άρθρο της Σύνταξης από το νέο τεύχος του «Ξ» (τεύχος 637) που κυκλοφορεί σήμερα Πέμπτη 12 Νοέμβρη.
Ο ανταγωνισμός για την κυριαρχία στο Αιγαίο φαίνεται να μπαίνει σε νέα φάση με αφορμή την πόντιση (τοποθέτηση στο βυθό) του καλωδίου με το οποίο θα γίνει ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου και Ισραήλ με την Ελλάδα και το ευρωπαϊκό δίκτυο. Το Great Sea Interconnector (GSI – θαλάσσιος διασυνδετήριος αγωγός) όπως ονομάζεται, σχεδιάζεται να γίνει με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, υλοποίηση από την γαλλική εταιρεία Meridiam και τον ΑΔΜΗΕ, και υποστηρίζεται με θέρμη από τις ΗΠΑ.
Ήδη οι ερευνητικές εργασίες που έχουν ξεκινήσει έχουν προκαλέσει διπλωματικές εντάσεις, καθώς και η Ελλάδα και η Τουρκία διεκδικούν αποκλειστικά δικαιώματα πάνω σε θαλάσσιες περιοχές που η άλλη πλευρά αμφισβητεί.
Παρόλο που σε αυτή τη φάση καμία από τις δύο κυβερνήσεις δεν φαίνεται να επιδιώκει κλιμάκωση της αντιπαράθεσης, όταν η ένταση οξύνεται αποκτά την δική της δυναμική, όπως έδειξε η διεμβόλιση πολεμικού σκάφους της Τουρκία από ελληνική φρεγάτα το 2020, που παραλίγο να οδηγήσει σε θερμό επεισόδιο (με αφορμή έρευνες για υδρογονάνθρακες που διεξήγαγε η Τουρκία γύρω από το Καστελόριζο).
Οι εθνικιστικές φωνές και από τις δύο πλευρές του Αιγαίου έχουν ανεβάσει στροφές. Στην Ελλάδα κατηγορούν την Τουρκία για «επεκτατισμό», στην Τουρκία κατηγορούν την Ελλάδα για «περικύκλωση» της Τουρκίας. Και στις δύο χώρες αυξάνεται η πίεση προς τις κυβερνήσεις να κρατήσουν μια «πιο σκληρή στάση» που μπορεί να οδηγήσει και σε στρατιωτικές αντιπαραθέσεις για την «ιερή πατρίδα».
***
Ας δούμε τι έχουν να χωρίσουν Έλληνες και Τούρκοι εργαζόμενοι.
Στις 9 Νοέμβρη, στις εγκαταστάσεις της χαλυβουργίας HABAŞ στη Σμύρνη, έγινε έκρηξη που σκότωσε 18 εργάτες. Τα σωματεία καταγγέλλουν εντατικοποίηση και ελάχιστα μέτρα ασφαλείας.
Στις 9 Οκτωβρίου στις εγκαταστάσεις διυλιστηρίου της Motor Oil στους Αγίους Θεοδώρους Κορινθίας, έγινε έκρηξη που σκότωσε 2 εργάτες. Τα σωματεία καταγγέλλουν εκπτώσεις στα μέτρα ασφάλειας, ελλιπή συντήρηση εξοπλισμού και εργοδοτικές πιέσεις για την τήρηση ασφυκτικών χρονοδιαγραμμάτων.
Στην Ελλάδα, το ποσοστό του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού είναι 27,5%. Στην Τουρκία το αντίστοιχο ποσοστό είναι 27,9% (στοιχεία 2025 και για τις δύο χώρες).
Και στις δύο χώρες, η πολιτική εξουσία είναι βουτηγμένη στα σκάνδαλα και τη διαφθορά. Στην Ελλάδα σχεδόν κάθε μήνα ξεσπάει και ένα μεγάλο σκάνδαλο, από τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τις παρακολουθήσεις μέχρι την συγκάλυψη στα Τέμπη και τα ψευδή βιογραφικά. Στην Τουρκία πρόσφατα ξέσπασε σκάνδαλο με εμπλοκή της αντιπροέδρου του AKP (του κόμματος Ερντογάν) και πολλών άλλων αξιωματούχων για αξιοποίηση απόρρητων κρατικών πληροφοριών προκειμένου να βγάλουν προσωπικά κέρδη εκατομμυρίων.
Σε Ελλάδα και Τουρκία, παρά τις διαφορές τους, το βιοτικό επίπεδο και τα δημοκρατικά δικαιώματα χτυπιούνται διαρκώς.
***
Υπάρχουν όμως και άλλου τύπου ομοιότητες.
Η HABAŞ είναι μια εταιρεία-μεγαθήριο που εκτός από την χαλυβουργία έχει επιχειρήσεις στον τομέα της ενέργειας (ρεύμα και φυσικό αέριο), στα λιμάνια και τις κατασκευές, ενώ έχει δική της τράπεζα (Anadolubank). Το 2023 είχε έσοδα 3,5 δις δολάρια.
Tα καθαρά κέρδη του ομίλου Motor Oil το πρώτο εξάμηνο του 2026 ανήλθαν σε 689,3 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 322% σε σχέση με το 2025, ενώ τα λειτουργικά κέρδη ξεπέρασαν το 1 δισ. ευρώ.
Σε καμία από τις δύο εταιρείες δεν περισσεύουν λεφτά για την ασφάλεια και τη ζωή των εργατών.
Η συνολική, καθαρή κερδοφορία (μετά φόρων) των ελληνικών τραπεζών για το 2024 υπολογίζεται στα 4,7 δισ. ευρώ έναντι 3,6 δισ. το 2023 – αύξηση στα κέρδη τους πάνω από 30% μέσα σε μια χρονιά! Οι τουρκικές τράπεζες είχαν αύξηση κερδοφορίας 42,4% το 2025 σε σχέση με το 2024.
Την ίδια στιγμή, και στις δύο χώρες οι κοινωνικές δαπάνες μειώνονται και οι εξοπλισμοί αυξάνονται. Ελλάδα και Τουρκία έχουν εμπλακεί σε μια εξοπλιστική κούρσα που ματώνει τις οικονομίες τους και στερεί κονδύλια από τους τομείς της Υγείας, της Παιδείας και της κοινωνικής πρόνοιας.
***
Η μάχη για κυριαρχία στο Αιγαίο μεταξύ των κυβερνήσεων και του κεφαλαίου των δύο χωρών δεν έχει τίποτα να προσφέρει στους λαούς είτε της Ελλάδας είτε της Τουρκίας. Ούτε οι εξορύξεις υδρογονανθράκων (εκτός από τις σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις που θα έχουν) ούτε η ηλεκτρική διασύνδεση θα έχουν οικονομικό όφελος για τους εργαζόμενους, παρά μόνο για τις πολυεθνικές και ντόπιες εταιρείες που εμπλέκονται.
Αντίθετα, η μάχη αυτή έχει τεράστιο οικονομικό κόστος (για τους εξοπλισμούς) και ενέχει πολύ σοβαρούς κινδύνους για την ειρήνη, με το κόστος των πολέμων σε ζωές και καταστροφή να το πληρώνουν πάλι οι λαοί.
Μόνο ο κοινός αγώνας των δύο λαών για τα κοινά τους προβλήματα μπορεί να βάλει φρένο στα πολεμοκάπηλα, περιβαλλοντοκτόνα και οικονομικά καταστροφικά σχέδια αυτών που θέλουν να πλουτίσουν ακόμα περισσότερο σε βάρων των εργαζομένων και της κοινωνίας.
