Νάιτζελ Σμιθ
Στον μεταμοντέρνο κόσμο που ζούμε, η αλήθεια γίνεται συχνά θύμα της προπαγάνδας και προφανώς κερδίζουν από αυτό εκείνοι που προωθούν το ψέμα. Όπως συμβαίνει σε κάθε αστυνομικό κράτος ή ολοκληρωτικό καθεστώς, όσοι λένε την αλήθεια διώκονται και συκοφαντούνται. Η δυνατότητά τους να αποτυπώνουν την πραγματικότητα –καθήκον κάθε καλλιτέχνη ή δημιουργού ντοκιμαντέρ–περιορίζεται και το έργο τους καταστέλλεται.
Η οργή που προκάλεσε στο γενοκτονικό κράτος του Ισραήλ και στους εκπροσώπους του η κυκλοφορία της ταινίας «Naza», καθώς και η οργισμένη αντίδρασή τους στις τιμητικές διακρίσεις που της αποδόθηκαν, αντανακλά την ανάγκη τους να αρνηθούν τις πράξεις τους και να «δικαιολογήσουν» τις ακροδεξιές και ρατσιστικές τους θέσεις και πράξεις.
Το «Naza» είναι μια βρετανική ταινία που γυρίστηκε στο Τελ Αβίβ από τους δημιουργούς ντοκιμαντέρ Γιουβάλ Άμπραχαμ και Ρέιτσελ Σορ. Περιγράφει τις μαζικές δολοφονίες αμάχων στη Γάζα. Ο όρος «Naza», που προέρχεται από την εβραϊκή έκφραση «nezek agav» («παράπλευρες απώλειες»), χρησιμοποιείται από τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών για να υπολογίσουν πόσους αμάχους αναμένουν να σκοτώσουν σε μια αεροπορική επιδρομή. Η ταινία χρησιμοποιεί ως πηγές, μεταξύ άλλων, την εφημερίδα Guardian, το +972 Magazine και το δημοσιογραφικό μέσο Local Call. Χρησιμοποιεί επίσης ανώνυμες συνεντεύξεις με 24 ανθρώπους που εργάζονται ή έχουν εργαστεί στις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις και υπηρεσίες πληροφοριών.
Ο Άμπραχαμ και η Σορ είχαν συνεργαστεί προηγουμένως στην ταινία «No Other Land» (2024), η οποία επικεντρωνόταν στη βία των Ισραηλινών εποίκων εναντίον παλαιστινιακών κοινοτήτων στη Δυτική Όχθη. Η ταινία κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ.
Το «Naza» απέσπασε πρόσφατα, στις 10 Σεπτεμβρίου, θερμή υποδοχή στο 83ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, όπου διεκδικεί τον Χρυσό Λέοντα. Είναι το μοναδικό ντοκιμαντέρ που επιλέχθηκε για το διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ. Στην πρώτη προβολή του, ο κόσμος χειροκροτούσε όρθιος για 25 λεπτά, τη μεγαλύτερη σε διάρκεια αντίστοιχη υποδοχή στην ιστορία του φεστιβάλ.
Ως απάντηση στη διεθνή δημοσιότητα που έφερε η ταινία στις ισραηλινές θηριωδίες, το ισραηλινό καθεστώς έχει εξαπολύσει μια ολομέτωπη επίθεση με στόχο να χτυπήσει και να καταγγείλει την ταινία. Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου δήλωσε ότι θα επιδιώξει την ψήφιση νέων νόμων που θα αφαιρούν την ισραηλινή υπηκοότητα από όσους «συκοφαντούν» Ισραηλινούς στρατιώτες. Ο Άμπραχαμ και η Σορ έχουν επίσης δεχτεί απειλές από κυβερνητικούς και στρατιωτικούς αξιωματούχους. Ο Μίκι Ζοχάρ, υπουργός Πολιτισμού του Ισραήλ, ζήτησε να τους αφαιρεθεί η υπηκοότητα, ενώ ομάδες ακροδεξιών ακτιβιστών συγκεντρώθηκαν έξω από τα σπίτια των οικογενειών τους. Ακροδεξιοί ακτιβιστές οργανώνουν και άλλες διαμαρτυρίες έξω από διευθύνσεις που συνδέονται με τους σκηνοθέτες, ενώ το ισραηλινό κράτος κινητοποιεί τις υπηρεσίες πληροφοριών του για να δράσουν εναντίον όσων στηρίζουν την ταινία. Ο αρχηγός του ισραηλινού Γενικού Επιτελείου, Εγιάλ Ζαμίρ, δήλωσε ότι ο στρατός θα «χρησιμοποιήσει κάθε εργαλείο που έχουμε στη διάθεσή μας» εναντίον της ταινίας.
Την ίδια στιγμή, οι υποστηρικτές της ταινίας προσπαθούν να αντιμετωπίσουν αυτές τις επιθέσεις. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άλλοι κινηματογραφιστές έχουν εκφράσει τη στήριξή τους στον Άμπραχαμ και τη Σορ. Σε κοινή τους δήλωση, 43 ισραηλινές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάλεσαν τις ισραηλινές αρχές να σταματήσουν την υποκίνηση και τις απειλές εναντίον των δημιουργών της ταινίας. Περισσότεροι από 1.500 Ισραηλινοί κινηματογραφιστές έχουν υπογράψει ψήφισμα υπερασπιζόμενοι το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης και της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Σημαντικές προσωπικότητες του διεθνούς κινηματογράφου έχουν επίσης εκφράσει την αλληλεγγύη τους.
Το «Naza» δεν έχει ακόμη κυκλοφορήσει ευρύτερα στις κινηματογραφικές αίθουσες. Η πρεμιέρα του στη Βόρεια Αμερική θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του Main Slate του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης στις 25 Σεπτεμβρίου 2026. Μένει να φανεί πόσο ευρεία θα είναι τελικά η διανομή της ταινίας.
Είναι ζωτικής σημασίας ταινίες όπως το «Naza» να προβληθούν όσο το δυνατόν ευρύτερα και να υπερασπιστούμε το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης. Σε παγκόσμιο επίπεδο, και ιδιαίτερα στις περισσότερες δυτικές «δημοκρατίες», βρισκόμαστε αντιμέτωποι με όλο και περισσότερους νόμους που περιορίζουν την ελευθερία της διαμαρτυρίας και της πολιτικής έκφρασης. Η πρόσβαση σε ριζοσπαστικό και μαχητικό πολιτικά περιεχόμενο στους κινηματογράφους συχνά περιορίζεται από την ίδια την κινηματογραφική βιομηχανία.
Καθώς η ρητορική και η πολιτική πίεση εναντίον του «Naza» από το ισραηλινό καθεστώς εντείνονται, είναι καθήκον των αγωνιστών της εργατικής τάξης και της Αριστεράς, των προοδευτικών ανθρώπων, των κινηματογραφιστών και των ανεξάρτητων κινηματογράφων να στηρίξουν το «Naza» και να εξασφαλίσουν ότι θα φτάσει στο ευρύτερο δυνατό κοινό.
