Τα γεγονότα της τελευταίας περιόδου γύρω από το προσφυγικό στην Ελλάδα και την Ευρώπη συνθέτουν μια ενιαία, όλο και πιο ανησυχητική εικόνα, αυτή της συστηματικής πολιτικής εγκλημάτων στα σύνορα, της συγκάλυψης τους, αλλά και της ποινικοποίησης της αλληλεγγύης.
Ποινικοποίηση της αλληλεγγύης: η υπόθεση Τόμι Όλσεν
Η έκδοση εντάλματος σύλληψης σε βάρος του ιδρυτή της Aegean Boat Report, Τόμι Όλσεν, και η σύλληψή του στη Νορβηγία κατόπιν αιτήματος των ελληνικών αρχών δεν είναι μια «τυπική» δικαστική εξέλιξη, αλλά η συνέχεια της στοχοποίησης των αλληλέγγυων στους πρόσφυγες και όσων αναδεικνύουν τις παράνομες επαναπροωθήσεις και τις παραβιάσεις δικαιωμάτων στο Αιγαίο. Αρχικά η νορβηγική δικαιοσύνη αποφάσισε την έκδοση του ακτιβιστή στην Ελλάδα, ενώ η έφεσή του στην παραπάνω απόφαση εκδικάζεται στις 17 Απρίλη.
Οι κατηγορίες περί «διακίνησης μεταναστών» και «συμμετοχής σε εγκληματική οργάνωση» είναι ανυπόστατες. Ο Όλσεν και η Aegean Boat Report δεν έκαναν τίποτα περισσότερο από το να καταγράφουν, να δημοσιοποιούν και να καταγγέλλουν όσα το κράτος και η Frontex θέλουν να κρατήσουν στο σκοτάδι, κι αυτό ακριβώς είναι που τον καθιστά στόχο. Όπως δήλωσε ο ίδιος μετά την αποφυλάκισή του: «Αν αυτοί που κατηγορούνται για καταχρήσεις μπορούν να εκδίδουν εντάλματα σύλληψης ενάντια σε όσους τους κάνουν κριτική … τελικά ποιος θα τολμήσει να μιλήσει;»
Η υπόθεση αυτή δεν αφορά μόνο ένα άτομο, αλλά είναι ένα σαφές μήνυμα προς όλους τους αλληλέγγυους ότι όποιος μπαίνει «εμπόδιο» στις δολοφονικές πολιτικές τους θα διώκεται.
Εντάσσεται στο ίδιο ακριβώς πλαίσιο με την υπόθεση της Σάρα Μαρντίνι από τη Συρία, η οποία μαζί με άλλους 23 ανθρώπους, Έλληνες και ξένους, κατηγορήθηκε για κατασκοπεία, πλαστογραφία, λαθραία διακίνηση ανθρώπων, συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση και ξέπλυμα χρήματος. Πρόκειται για κακουργήματα που μπορούν να οδηγήσουν σε κάθειρξη ως και 25 ετών! Όλα αυτά, επειδή προσέφεραν ανθρωπιστική βοήθεια σε πρόσφυγες στη Λέσβο. Μετά από χρόνια δικαστικών μαχών και ταλαιπωρίας, οι διασώστες αθωώθηκαν, αφού όμως η υπόθεσή τους αξιοποιήθηκε για να τρομοκρατήσει κάθε άνθρωπο που στέκεται αλληλέγγυος σε πρόσφυγες και μετανάστες.
Frontex: έρευνες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας
Την ώρα που οι ελληνικές αρχές κυνηγούν τον Τόμι Όλσεν, το εφετείο του Παρισιού αποφάσισε στις 18 Μαρτίου να θέσει υπό επίσημη έρευνα τον Φαμπρίς Λετζέρι, πρώην επικεφαλής της Frontex, ο οποίος σήμερα είναι ευρωβουλευτής με το κόμμα της ακροδεξιάς Λεπέν και κατηγορείται για συνέργεια σε εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Σύμφωνα με τις κατηγορίες, ο Λετζέρι επί επτά χρόνια εφάρμοσε μια πολιτική δολοφονικής «αποτροπής» (pushback), δίνοντας εντολή στους πράκτορες της Frontex να παραδίδουν συντεταγμένες πλοίων στη λιβυκή ακτοφυλακή και να συγκαλύπτουν τις επαναπροωθήσεις της Ελλάδας στον Έβρο.
Εδώ βρίσκεται η υποκρισία του συστήματος, που συλλαμβάνει όσους καταγράφουν τα εγκλήματα όπως τον Τόμι Όλσεν, ενώ όσοι τα διέπρατταν, όπως ο Φαμπρίς Λετζέρι, εκλέγονται ευρωβουλευτές και μόνο με μεγάλη καθυστέρηση ερευνώνται. Είναι εμφανές ότι η πλάστιγγα της «δικαιοσύνης» γέρνει πάντα προς την ίδια κατεύθυνση, αυτή της προστασίας της «Ευρώπης-Φρούριο».
Pushbacks, βασανισμοί και παρακρατική δράση
Σύμφωνα με έκθεση της Υπηρεσίας Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Frontex, τον Ιούνιο του 2023 μια ομάδα 61 ανθρώπων που πέρασε τον Έβρο δέχθηκε επίθεση από κουκουλοφόρους με μαχαίρια και ρόπαλα, που επιχειρούσαν υπό τις εντολές Ελλήνων αστυνομικών. Οι παρακρατικοί, που περιγράφονται ως «Αφγανοί κουκουλοφόροι», υπέβαλαν τους πρόσφυγες σε συστηματικά βασανιστήρια, όπως ξυλοδαρμούς και σεξουαλική κακοποίηση.
Αυτές οι αποκαλύψεις, όπως επιβεβαιώνει η ίδια η Frontex, δεν είναι απλώς παραβιάσεις, αλλά οργανωμένη στρατηγική τρόμου στα σύνορα. Μια στρατηγική που επιδιώκει να στείλει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: «μην έρχεστε, διαφορετικά θα πεθάνετε ή θα βασανιστείτε».
Η χρήση παρακρατικών και ακροδεξιών ομάδων αποτελεί συνειδητή τακτική που ο κρατικός μηχανισμός ενθάρρυνε και, όπως δείχνουν τα στοιχεία της Frontex, πιθανότατα καθοδήγησε. Την ίδια περίοδο στον Έβρο, ακροδεξιές ομάδες εμφανίζονταν ως «αυτόκλητοι σερίφηδες», συλλαμβάνοντας και κρατώντας 13 Σύριους και Πακιστανούς πρόσφυγες μέσα σ’ ένα τρέιλερ, κατηγορώντας τους ως «εμπρηστές», ενώ ταυτόχρονα καλούσαν τον κόσμο σε πογκρόμ κατά των μεταναστών.
Τα ναυάγια στη Μεσόγειο συνεχίζονται
Όλα αυτά συμβαίνουν την ίδια στιγμή που τα ναυάγια στο Αιγαίο συνεχίζονται. Στις αρχές Απριλίου, στα ανοιχτά του Μπόντρουμ, μια φουσκωτή βάρκα βυθίστηκε. Ο απολογισμός ήταν 18 νεκροί, ενώ 21 άτομα διασώθηκαν.
Τις ίδιες ημέρες, ένα άλλο ναυάγιο σημειώθηκε νότια της Λαμπεντούζα με 19 νεκρούς και 58 επιζώντες. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι κακές καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν οδήγησαν το σαπιοκάραβο με τους μετανάστες στην πολύνεκρη ανατροπή.
Τα λόγια του διασώστη Ιάσονα Αποστολόπουλου σε βίντεο που ανάρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι συγκλονιστικά: «Λίγο πριν σαλπάρουμε για διάσωση, το λιμενικό ξεφόρτωσε 19 νεκρούς μπροστά μας». Συμπλήρωσε επίσης ότι μέσα σε λίγες μέρες έχουν καταγραφεί 109 νεκροί σε Ελλάδα και Ιταλία.
Από την αρχή του έτους, σε όλη τη Μεσόγειο, τουλάχιστον 831 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους ή αγνοούνται, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης. Δεν είναι απλά αριθμοί, αλλά άνθρωποι που θα μπορούσαν να είχαν σωθεί αν η πολιτική της ΕΕ ήταν η διάσωση αντί για τις εγκληματικές επαναπροωθήσεις.
Η απάντηση βρίσκεται στους αγώνες
Αυτή η στρατηγική της αποτροπής με κάθε κόστος, έχει μετατρέψει τη Μεσόγειο σ’ έναν υγρό τάφο. Τα δικαιώματα αντιμετωπίζονται ως εμπόδιο, η βία ως εργαλείο και η αλληλεγγύη ως απειλή. Η ποινικοποίηση όσων αποκαλύπτουν τα όσα πραγματικά διαδραματίζονται στα σύνορα είναι αναγκαίο συμπλήρωμα αυτής της πολιτικής.
Απέναντι σε αυτή τη βαρβαρότητα, το εργατικό και νεολαιίστικο κίνημα, το αντιρατσιστικό κίνημα και συνολικά η Αριστερά πρέπει να παλέψουμε για:
- Να σταματήσουν οι δολοφονίες στα σύνορα. Ασφαλή διέλευση με δικαίωμα στην υποβολή αίτησης ασύλου, χωρίς παράνομες επαναπροωθήσεις.
- Την αναλογική κατανομή των προσφύγων στις χώρες της ΕΕ με βάση τον πληθυσμό και το ΑΕΠ της κάθε χώρας.
- Αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης των προσφύγων με πλήρη πρόσβαση σε Υγεία, Παιδεία και νομική βοήθεια, όχι στα κλειστά κέντρα-φυλακές και τις άθλιες συνθήκες στους καταυλισμούς.
- Να σταματήσουν οι πόλεμοι και οι στρατιωτικές επεμβάσεις που οδηγούν τους ανθρώπους στην εξαθλίωση. Αγώνας ενάντια στον καπιταλισμό και τα ιμπεριαλιστικά συμφέροντα που γεννούν και αναπαράγουν τον πόλεμο και την προσφυγιά.
