Την Παρασκευή 20 Μάρτη 2026, η πρωτοβουλία των 6 οργανώσεων για μια Ενωτική και Ανατρεπτική Αριστερά, οργάνωσε μια πλατιά σύσκεψη στελεχών των οργανώσεων για να συζητήσουν το θέμα του Ιμπεριαλισμού στην εποχή μας και τις θέσεις που παίρνει η κάθε οργάνωση.
Εκ μέρους του Ξεκινήματος μίλησε η συντρόφισσα Ελένη Μήτσου. Ακολουθεί στη συνέχεια η εισήγηση που κατέθεσε.
- Διανύουμε μια περίοδο ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων και πολέμων: Συρία, Ουκρανία, Παλαιστίνη, Ιράν, Λίβανος είναι τα πεδία των πολέμων των τελευταίων χρόνων «στη γειτονιά μας». Υπάρχουν πολλοί περισσότεροι άμα υπολογίσουμε την Αφρική και την κεντρική και ανατολική Ασία. Δεν ζούμε όμως κάποια ιδιαίτερη περίοδο πολεμικών συγκρούσεων, με την έννοια ότι στην ιστορία του καπιταλισμού δεν έχει υπάρξει καμία δεκαετία με ειρήνη. Ο ιμπεριαλισμός είναι συστατικό στοιχείο του καπιταλισμού. Στον καπιταλισμό κάθε εθνικό κράτος, με την συγκρότησή του, έχει την τάση να αποκτήσει ιμπεριαλιστικά χαρακτηριστικά, να επεκταθεί δηλαδή στρατιωτικά, πολιτικά και οικονομικά, με στόχο την εκμετάλλευση της εργασίας και των πόρων άλλων λαών. Αυτό προέρχεται βασικά από την ανάγκη του κεφαλαίου για συνεχή επέκταση γιατί αν το κεφάλαιο σταματήσει να αυξάνεται το σύστημα καταρρέει.
- Η οικονομική, πολιτική και στρατιωτική δύναμη κάθε χώρας την τοποθετεί σε διαφορετική θέση στην ιμπεριαλιστική πυραμίδα. Δεν υπάρχει δηλαδή, μια μόνο ιμπεριαλιστική δύναμη ή μπλοκ δυνάμεων. Το ιμπεριαλιστικό σύστημα είναι σαν μια πυραμίδα, με πρώτη, δεύτερη, τρίτη κοκ γραμμή ιμπεριαλιστικών κρατών και σε αυτή την πυραμίδα υπάρχουν διαρκείς ανακατατάξεις. Σήμερα στην κορυφή αυτής της πυραμίδας βρίσκονται οι ΗΠΑ.
- Οι βασικές και κυρίαρχες διαστάσεις / μορφές του ιμπεριαλισμού είναι η οικονομική και η στρατιωτική. Ωστόσο δεν είναι οι μοναδικές. Ο πολιτιστικός ιμπεριαλισμός που αφορά μεταξύ άλλων τις μορφές ψυχαγωγίας, την τέχνη, τον τρόπο ζωής, τα καταναλωτικά πρότυπα, τη γλώσσα κ.α. είναι μια σημαντική πτυχή και με μια έννοια είναι πιο «ύπουλη» αφού δεν στηρίζεται στην άμεση βία. Και υπάρχουν και άλλες μορφές όπως π.χ. ο γνωσιολογικός ιμπεριαλισμός, όπου σήμερα ο Δυτικός τρόπος σκέψης θεωρείται για παράδειγμα ο μοναδικός επιστημονικός τρόπος σκέψης, υποτιμώντας και απορρίπτοντας ταυτόχρονα την παραδοσιακή ιθαγενή γνώση, αντί να την μελετά με σεβασμό, να συνθέτει και να ενσωματώνει στοιχεία της.
- Οι επαναστάτες Μαρξιστές δεν μπορούν να υποστηρίζουν κανέναν ιμπεριαλιστή. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι δεν βλέπουμε τις διαφορές μεταξύ των διαφορετικών ιμπεριαλισμών και ιμπεριαλιστών και πώς τις αντιλαμβάνονται αυτές τα λαϊκά στρώματα. Την διαφορά για παράδειγμα του Αμερικανικού και του Κινεζικού ή του Ρωσικού. Κανένας από τους τρεις δεν είναι «καλός» ιμπεριαλισμός και δεν θα συνταχτούμε με τον έναν ενάντια στον άλλον. Ωστόσο πρέπει να αναγνωρίζουμε ότι ο ιμπεριαλισμός των ΗΠΑ δεν μπορεί εξισωθεί με κανέναν άλλο ιμπεριαλισμό στην εποχή μας. Η Κίνα για παράδειγμα διεισδύει οικονομικά σε χώρες και ολόκληρες ηπείρους με όρους νεο-αποικισμού. Μεταξύ άλλων εξασφαλίζει πρόσβαση σε ορυκτό, αγροτικό, κλπ πλούτο από τις χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής με συμβόλαια που δεν λαμβάνουν υπόψη, εργατικά δικαιώματα και ικανοποιητικές αμοιβές. Μετατρέπει τις χώρες αυτές σε «πελάτες» για τα δικά της βιομηχανικά προϊόντα εμποδίζοντας παράλληλα την εγχώρια βιομηχανική τους ανάπτυξη. Επενδύει σε υποδομές σε Ασία, Αφρική, Λ. Αμερική για να ελέγχει εμπορικούς δρόμους, δίνει δάνεια δημιουργώντας και αυτή εξαρτήσεις κοκ. Δεν έχει όμως την ιστορία και μέχρι στιγμής την πρακτική των ΗΠΑ με τις στρατιωτικές επεμβάσεις και τους πολέμους σε όλες τις ηπείρους του πλανήτη. Το γεγονός ότι η Κίνα δεν εμπλέκεται σε στρατιωτικές επεμβάσεις, πολέμους κλπ δεν την κάνει μια προοδευτική ή φιλολαϊκή δύναμη με την οποία θα μπορούσαμε να συνταχτούμε. Αναγνωρίζουμε όμως τις διαφορές της από τις ΗΠΑ και τον αντίκτυπο που έχει αυτό στη συνείδηση των λαϊκών στρωμάτων. Γεγονός είναι ότι στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες της Ευρώπη και περιοχές του πλανήτη, χρειάζεται να εξηγούμε γιατί η Κίνα είναι μια ιμπεριαλιστική δύναμη και γιατί οι πολιτικές της δεν στηρίζουν αλλά εκμεταλλεύονται τις αναπτυσσόμενες χώρες και τα λαϊκά στρώματα αυτών των χωρών, ενώ για τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό δεν χρειάζεται καμία εξήγηση. Αυτό κάνει ακόμα πιο καθαρό ότι υπάρχει διαφορά.
- Στην βάση των παραπάνω εμείς σαν «Ξ» δεν χρησιμοποιούμε την έκφραση «ίσες αποστάσεις» από τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις ή τα διαμορφωμένα ιμπεριαλιστικά στρατόπεδα. Είναι μια έκφραση που μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση και την εντύπωση ότι δεν καταλαβαίνουμε ότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Εμείς χρησιμοποιούμε την έκφραση για την ανάγκη να υιοθετήσει η Αριστερά μια ανεξάρτητη ταξική πολιτική. Την στάση δηλαδή καμίας ταύτισης ή στήριξης της άρχουσας τάξης οποιασδήποτε καπιταλιστικής και ιμπεριαλιστικής κυβέρνησης και τον προσανατολισμό στα εργατικά και λαϊκά στρώματα με στόχο τη δική τους ανεξάρτητη πολιτική και παρέμβαση.
- Σήμερα στον κόσμο υπάρχουν μια σειρά πόλοι οικονομικής δύναμης και σφαιρών επιρροής. Ωστόσο κατά βάση οι συγκρουόμενες δυνάμεις είναι δυο: ΗΠΑ και Κίνα. Αυτές συγκρούονται για την οικονομική και πολιτική κυριαρχία στον πλανήτη. Και γύρω από αυτές διαμορφώνονται συμμαχίες και μπλοκ. Έτσι από την μια έχουμε ΗΠΑ-ΕΕ (και φυσικά σε αυτό το μπλοκ υπάρχουν και άλλες χώρες όπως η Αυστραλία, η Ιαπωνία κλπ) και από την άλλη, Κίνα – Ρωσία – BRICS κλπ (με έναν πιο χαλαρό τρόπο). Μέσα στα συμμαχικά στρατόπεδα υπάρχουν διαφορετικά συμφέροντα και πολιτικές όπως και συγκρούσεις – όπως για παράδειγμα η σύγκρουση ΗΠΑ – ΕΕ για την Γροιλανδία. Ωστόσο τα στρατόπεδα υπάρχουν. Με αυτή την έννοια ούτε ο διπολισμός, ούτε ο πολυπολισμός περιγράφουν με ακρίβεια την σημερινή τάξη πραγμάτων. Αυτό που είναι καθαρό, από την άλλη, είναι ότι δεν υπάρχουν οι ιδεολογικές διαφορές που υπήρχαν στα στρατόπεδα του παρελθόντος – δεν έχουμε τον διπολισμό του ψυχρού πολέμου, όταν από την μία ήταν η Δύση και από την άλλη η ΕΣΣΔ και τα διαφορετικά στρατόπεδα διαχωριζόταν και στη βάση της ιδεολογίας, του πολιτικού και οικονομικού συστήματος.
- Να σημειώσουμε και κάτι άλλο. Στις επόμενες δεκαετίες η Κίνα θα αναδειχθεί στην ισχυρότερη οικονομία του πλανήτη αλλά δεν θα έχουμε μια κατάσταση αντίστοιχη της Παξ Αμερικάνα των προηγούμενων δεκαετιών. Γιατί θα υπάρχουν επίσης άλλοι, πολύ ισχυροί πόλοι που θα εμποδίζουν την απόλυτη κυριαρχία της: ΗΠΑ, Ευρώπη κατ’ αρχήν και πιθανά Ινδία σε μεταγενέστερη φάση.
- Ο σημερινός «πολυπολικός» κόσμος δεν είναι πιο προοδευτικός από τον μονοπολικό των προηγούμενων δεκαετιών (1990-2010) όταν οι ΗΠΑ ήταν ο μοναδικός και αδιαμφισβήτητος κυρίαρχος στον πλανήτη (Παξ Αμερικάνα). Δεν έχουμε λόγο δηλαδή να υποστηρίξουμε έναν πολυπολικό καπιταλισμό έναντι ενός μονοπολικού σαν κάτι προοδευτικό. Η δική μας πρόταση είναι ο σοσιαλισμός. Την ίδια στιγμή πρέπει όμως να αναγνωρίσουμε ότι ο πολυπολικός καπιταλιστικός κόσμος επιτρέπει, δυνητικά, σε χώρες που ανήκουν στο νέο-αποικιακό χώρο να ελίσσονται. Να στηρίζονται στο ένα μπλοκ για να αντισταθούν στις πιέσεις του άλλου και αυτό υπό προϋποθέσεις μπορεί να έχει έναν ορισμένο θετικό αντίκτυπο. Για παράδειγμα η Ν. Αφρική προσέφυγε στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ενάντια στο Ισραήλ για την γενοκτονία στην Παλαιστίνη. Αυτή την κίνηση και τη γενικότερη στάση πάνω στο ζήτημα θα ήταν μάλλον απίθανο να την έχει την περίοδο της Παξ Αμερικάνα.
- Η συμμαχία των ΗΠΑ με τις ευρωπαϊκές δυνάμεις (βασικά με την ΕΕ, την Βρετανία και την Νορβηγία) έχει πληγεί πολύ σοβαρά μετά τη δεύτερη θητεία του Τραμπ. Οι δασμοί, η απειλή προσάρτησης της Γροιλανδίας, ο αιφνιδιασμός με τον πόλεμο στο Ιράν, η απειλή απόσυρσης από το ΝΑΤΟ έχουν δημιουργήσει ρήγματα στη σχέση των ΗΠΑ με τις ευρωπαϊκές δυνάμεις. Η επανεκλογή του Τραμπ έδειξε ότι το φαινόμενο του Τραμπισμού δεν είναι παροδικό, κάτι που οι ευρωπαϊκές δυνάμεις μπορούν να περιμένουν να περάσει και μετά θα είναι όλα όπως πριν. Οι σχέσεις δεν μπορούν να επιστρέψουν στο παρελθόν. Και οι ευρωπαϊκές δυνάμεις, βασικά η ΕΕ, είναι υποχρεωμένη να προσπαθήσει να κινηθεί στη συγκρότηση και ενίσχυση του δικού της πόλου σαν περισσότερο ανεξάρτητου – ιδιαίτερα μετά τη Γροιλανδία και το Ιράν. Αυτή η πορεία όμως σκοντάφτει στην αδυναμία της ΕΕ να προχωρήσει στην ολοκλήρωσή της. Στην κατεύθυνση δηλαδή ενός ομοσπονδιακού κράτους, με ενιαίο τραπεζικό – χρηματιστικό τομέα, δημοσιονομική πολιτική, εξωτερική πολιτική και άμυνα. Η παραπέρα, βαθύτερη, ενοποίηση της ΕΕ σκοντάφτει στα διαφορετικά εθνικά συμφέροντα των διαφορετικών εθνικών αστικών τάξεων παρά τη μεγάλη μεταξύ τους οικονομική διασύνδεση. Και η αντίφασή αυτή δεν μπορεί να ξεπεραστεί. Το εθνικό κράτος και τα εθνικά σύνορα, όσο κι αν είναι ξεπερασμένα ιστορικά και αντιδραστικά από τη σκοπιά της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων, στη σημερινή εποχή, δεν μπορούν να ξεπεραστούν από το καπιταλιστικό σύστημα. Αυτή είναι μια από τις πιο μεγάλες αντιφάσεις του καπιταλισμού της εποχής μας.
- Ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός οδεύει σε περαιτέρω αποδυνάμωση. Αυτό οφείλεται και σε αντικειμενικούς παράγοντες, στην συνδυασμένη και ανισομερή ανάπτυξη του καπιταλισμού, αλλά και στις κακές επιλογές που έκανε ο ίδιος και πλήττουν τη δύναμη και το κύρος του. Ο πόλεμος στο Ιράν και η προβοκατόρικη επίθεση στους Ευρωπαίους είχαν σημαντικές επιπτώσεις στις σχέσεις με τους μέχρι χτες συμμάχους των ΗΠΑ. Όλα δείχνουν ότι οι πολιτικές του Τραμπ θα μετατραπούν σε μπούμερανγκ, θα έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην συνέχιση της κυριαρχίας των ΗΠΑ. Αυτό δεν κάνει τον Τραμπ λιγότερο επικίνδυνο είτε στο εξωτερικό είτε στο εσωτερικό. Ιδιαίτερα καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά από τις προηγούμενες κυβερνήσεις των ΗΠΑ. Το ένα χαρακτηριστικό είναι τα στοιχεία βοναπαρτισμού – μιας εξουσίας δηλαδή που παρότι υπηρετεί την άρχουσα τάξη, επιχειρεί να εμφανίσει τον εαυτό της πάνω από την κοινωνία και τις τάξεις. Επιδιώκει συγκέντρωση εξουσιών και απεριόριστη δύναμη με τον πρόσχημα της υπεράσπισης των εθνικών συμφερόντων και του λαού. Ο ηγέτης προβάλλεται ως ο μόνος ικανός να σώσει το έθνος από το χάος και στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στα σώματα ασφαλείας και σε «ειδικές δυνάμεις» του τύπου της ICE . Το φαινόμενο του βοναπαρτισμού αντανακλά την κρίση στην κοινωνία και την οικονομία και την αδυναμία της άρχουσας τάξης να διατηρεί την ισχύ και τον έλεγχο μέσα από τους συνήθεις κοινοβουλευτικούς δρόμους. Το φαινόμενο Τραμπ δεν είναι στην πραγματικότητα η έκφραση ισχύος των ΗΠΑ αλλά η έκφραση της αδυναμίας της, η έκφραση της υπερδύναμης, που βρίσκεται, με ιστορικούς όρους, σε υποχώρηση και παλεύει για να διατηρήσει την παλιά της θέση.
- Το δεύτερο στοιχείο της κυβέρνησης Τραμπ είναι η ύπαρξη στοιχείων φασισμού στη λειτουργία της. Όμως κυβέρνηση Τραμπ δεν είναι μια φασιστική κυβέρνηση – όπως ισχυρίζεται τμήμα της Αριστεράς, ειδικά στις ΗΠΑ. Είναι διαφορετικό να υπάρχουν στοιχεία φασισμού στη διακυβέρνηση όπως είναι ο νεοναζιστικός χαιρετισμός του Ίλον Μασκ και οι εν ψυχρώ, δημόσιες και χωρίς συνέπειες δολοφονίες από τον ICE, από το να έχουμε μια φασιστική διακυβέρνηση. Αυτά τα στοιχεία, ανάλογα με τις συνθήκες μπορούν να εξελιχθούν. Μπορεί να δούμε δηλαδή περισσότερους υπουργούς και στελέχη του MAGA να γίνονται συνειδητά φασίστες (αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιοι δεν είναι ήδη) και κομμάτια της βάσης του MAGA, όπως αυτά που συμμετέχουν στον ICE να γίνουν στο μέλλον φασιστικά τάγματα εφόδου. Όμως αυτά είναι διαφορετικά πράγματα από το να μιλάμε για φασιστικό καθεστώς ή για εκφασισμό της κοινωνίας. Είμαστε πολύ μακριά από μια τέτοια εξέλιξη. Αυτή η προοπτική θα υπάρχει ακόμα και όταν ο Τραμπ φύγει από την πρώτη γραμμή, όπως επίσης θα υπάρχει ακόμα κι αν στις επόμενες εκλογές το κίνημα MAGA χάσει. Ο Τραμπισμός, ή το κίνημα MAGA είναι ένα υπαρκτό ρεύμα στην κοινωνία και γεννάται από την οικονομική και κοινωνική κρίση του Αμερικανικού καπιταλισμού.
- Για την εξέλιξη αυτού του φαινομένου καθοριστική θα είναι η πορεία της ταξικής πάλης στις ΗΠΑ. Η Αριστερά στις ΗΠΑ είναι αδύναμη και ακόμα πιο πολύ η επαναστατική Αριστερά. Ωστόσο την ίδια στιγμή που ένα κομμάτι της κοινωνίας κινείται στην ακροδεξιά, ένα άλλο κινείται προς τα Αριστερά, οργανώνεται και κινητοποιείται. Η εκλογή Mamdani στη Νέα Υόρκη είναι μια πολύ σημαντική αντανάκλαση αυτών των διεργασιών. Και αυτές είναι οι διεργασίες στις οποίες εμείς πρέπει να επενδύσουμε – την ενίσχυση των κινημάτων και των χτίσιμο των δυνάμεων της επαναστατικής Αριστεράς.
- Παρόμοια φαινόμενα στο παρελθόν οδήγησαν στους παγκόσμιους πολέμους. Σήμερα αυτή η εξέλιξη δεν είναι πιθανή γιατί όλες οι μεγάλες δυνάμεις έχουν πυρηνικά, οπότε η καταστροφή θα ήταν ολοκληρωτική και αμοιβαία – το σύστημα δεν έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο παράνοιας. Έτσι οι σημερινοί πόλεμοι τείνουν στην πλειοψηφία τους να είναι πόλεμοι δια αντιπροσώπων. Οι μεγάλες δυνάμεις της εποχής αναμετρούνται όχι άμεσα αλλά στα πεδία άλλων χωρών και μέσω της εμπλοκής άλλων δυνάμεων. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, στη Συρία και σ’ ένα σημαντικό βαθμό και στο Ιράν είναι τέτοιου είδους πόλεμοι «δια αντιπροσώπων».
- Το θέμα του ιμπεριαλισμού είναι συνδεδεμένο με το εθνικό ζήτημα. Ο χαρακτήρας του εθνικού ζητήματος σήμερα δεν είναι όπως ήταν την εποχή του Λένιν και των Μπολσεβίκων (κατάρρευση αυτοκρατοριών και δημιουργία εθνικών κρατών, αποικιοκρατία, κ.α.). Ωστόσο το Δικαίωμα Αυτοδιάθεσης των λαών παραμένει επίκαιρο ιδιαίτερα όταν μιλάμε για την Παλαιστίνη και το Κουρδιστάν – είτε μιλάμε για καταπιεσμένους λαούς χωρίς εθνικό κράτος, είτε μιλάμε για ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις όπως σήμερα στο Ιράν και στο Λίβανο, είτε μιλάμε για άλυτα εθνικά προβλήματα όπως της Κύπρου, της Ιρλανδίας κλπ.
- Επιπλέον οι Μπολσεβίκοι την ίδια στιγμή που αναγνώριζαν και πρόβαλλαν τη σχέση καταπιεστικού και καταπιεσμένου έθνους, συνδέανε πάντα τα εθνικά ζητήματα με την ταξική ανάλυση της κοινωνίας. Και έκαναν σαφή διαχωρισμό των τάξεων τόσο του καταπιεστικού όσο και του καταπιεσμένου έθνους ή εθνότητας. Σε αυτή τη βάση εμείς υποστηρίζουμε κάθε χώρα που παλεύει ενάντια στον ιμπεριαλισμό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υποστηρίζουμε την ηγεσία του – την διαμορφωμένη ή μισοδιαμορφωμένη αστική τάξη των καταπιεσμένων εθνών. Για να είναι πιο σαφές, υποστηρίζουμε τον Ιρανικό λαό αλλά όχι την ισλαμική κυβέρνηση και το ισλαμικό καθεστώς, υποστηρίζουμε τον αφγανικό λαό αλλά όχι τους Ταλιμπάν κοκ. και ασκούμε κριτική σε αυτά τα καθεστώτα.
- Αυτό είναι ακόμα περισσότερο απαραίτητο όταν δεν υπάρχουν συνθήκες δημοκρατικών δικαιωμάτων, έστω αστικού κοινοβουλευτισμού, ή αν ακολουθούν τακτικές ατομικής τρομοκρατίας με δολοφονίες αμάχων. Το θέμα δεν είναι ηθικό (παρότι υπάρχει πάντα και η ηθική διάσταση). Είναι πολιτικό. Γιατί οι Μαρξιστές πρέπει στηρίζουν και να υιοθετούν μεθόδους αντι-ιμπεριαλιστικής πάλης που προωθούν την ταξική προσέγγιση, ενισχύουν το ρόλο των εργατικών τάξεων και την ενότητα ανάμεσά στα διαφορετικά έθνη ή εθνότητες και όχι μεθόδους που τα αποδυναμώνουν και τα υποσκάπτουν.
- Τελευταίο σημείο σε αυτό το ζήτημα είναι η θέση του «επαναστατικού ντεφαιτισμού», που αφορά τη θέση υπέρ της ήττας του στρατοπέδου στο οποίο ανήκει η δική μας χώρα – η Ελλάδα ανήκει στον πιο επιθετικό ιμπεριαλιστικό συνασπισμό, αυτό του ΝΑΤΟ, και για μας έχει σημασία να αποτύχουν τα σχέδιά τους και τα σχέδια της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Η έκφραση «επαναστατικός ντεφαιτισμός» είναι μια «φόρμουλα» που διευκρινίζει τη δική μας θέση στις ιμπεριαλιστικές αναμετρήσεις, δεν είναι όμως ένα σύνθημα που μπορούμε να απευθύνουμε με αυτό τον τρόπο στα μαζικά στρώματα της κοινωνίας – σαν σύνθημα όχι μόνο δεν είναι κατανοητό αλλά και γεννά σύγχυση και αντιδράσεις. Είναι όμως κατανοητό όταν το μεταφράζουμε στις συγκεκριμένες συνθήκες. Ο επαναστατικός ντεφαιτισμός στις σημερινές συνθήκες μεταφράζεται στις θέσεις: έξω το ΝΑΤΟ από τη Μ. Ανατολή (ή Δυτική Ασία), καμία εμπλοκή της Ελλάδας στον πόλεμο, επιστροφή των Ελλήνων στρατιωτών, ναυτικών δυνάμεων κλπ, όπως και όλων των οπλικών συστημάτων, κλείσιμο των βάσεων, έξοδος από το ΝΑΤΟ, διάλυση του ΝΑΤΟ κλπ. Αυτή πρέπει να είναι η έμφασή μας σήμερα και με αυτά τα συνθήματα να παλέψουμε για το χτίσιμο ενός αντιπολεμικού κινήματος.
- Κλείνοντας, τονίζουμε το σημαντικό σημείο ότι η απάντηση και η πάλη ενάντια στον ιμπεριαλισμό δεν είναι η υπεράσπιση ενός ανταγωνιστικού ιμπεριαλιστικού μπλοκ αλλά η σοσιαλιστική προοπτική. Ο αγώνας για το σοσιαλισμό δεν μπορεί να περιορίζεται στα σύνορα μίας χώρας. Δεν μπορεί να υπάρξει ή να επιβιώσει ο σοσιαλισμός σε μία χώρα. Γι’ αυτό η ματιά μας, η προσέγγιση και η πολιτική μας πρέπει να είναι πάντα διεθνιστική. Παίρνοντας ταξικές θέσεις και ταξικές προσεγγίσεις στα εθνικά ζητήματα, στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις κοκ, δείχνοντας έμπρακτη αλληλεγγύη στα κινήματα διεθνώς, χτίζοντας διεθνή κινήματα, βοηθώντας το χτίσιμο της επαναστατικής Αριστεράς σε άλλες χώρες και χτίζοντας διεθνής οργανώσεις. Όχι γιατί η επανάσταση θα γίνει ταυτόχρονα παντού – όπως έχουμε ακούσει να μεταφράζεται λανθασμένα αυτή η θέση – αλλά γιατί ο σοσιαλισμός ή η εργατική εξουσία δεν μπορούν να επιβιώσουν για πολύ καιρό σε μια μόνο χώρα και γιατί μια νικηφόρα επανάσταση δεν μπορεί παρά να δώσει ώθηση σε αλυσιδωτές αντιδράσεις σε επαναστατική κατεύθυνση. Η επανάσταση, και μάλιστα σε ηπειρωτικές συχνά διαστάσεις είναι αναπόφευκτη – αυτό που χρειάζεται να παλέψουν οι δυνάμεις μας είναι να μπει ένα τέλος στις χαμένες, ηττημένες επαναστάσεις, είναι το να μπορούμε να μιλάμε στο μέλλον για νικηφόρες εργατικές/σοσιαλιστικές επαναστάσεις.
