Η ισχυρή έκρηξη και η εκτεταμένη πυρκαγιά που ακολούθησε στο εργοστάσιο της μπισκοτοβιομηχανίας Βιολάντα στα Τρίκαλα τις πρώτες πρωινές ώρες, δεν αποτελεί απλά μια ακόμη τραγωδία, αλλά ένα εργοδοτικό έγκλημα. Μέχρι την ώρα που γράφεται αυτό το άρθρο, πέντε εργαζόμενες της νυχτερινής βάρδιας έχουν εντοπιστεί νεκρές, ενώ αρκετοί είναι και οι τραυματίες.
Οι αναφορές των πυροσβεστικών και των σωστικών συνεργείων μιλούν για μια έκρηξη τόσο ισχυρή που ακούστηκε σε όλη την πόλη, προκαλώντας την κατάρρευση τμήματος των εγκαταστάσεων και εκτεταμένη φωτιά που χρειάστηκε ώρες για να τεθεί υπό έλεγχο.
***
Η Βιολάντα παρουσιάζεται συχνά ως «success story» της ελληνικής βιομηχανίας τροφίμων καταγράφοντας ανάπτυξη και μεγάλα κέρδη. Όμως η πραγματικότητα στους χώρους παραγωγής φαίνεται να απέχει πολύ από αυτή τη βιτρίνα. Από την πρώτη στιγμή, οι τοπικές και εργατικές οργανώσεις μιλούν για μια τραγωδία που δεν είναι απλά «δυστύχημα», αλλά αποτέλεσμα συστηματικής απαξίωσης των κανόνων ασφάλειας στους χώρους δουλειάς.
Ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Τρικάλων, Δημήτρης Αρμάγος, μιλώντας στην Εφημερίδα των Συντακτών, περιέγραψε την επανειλημμένη άρνηση των εργοδοτών να επιτρέψουν την πρόσβαση των εκπροσώπων των εργαζομένων και των εργατικών οργανώσεων στις εγκαταστάσεις, με δικαιολογίες σχετικά με κανόνες υγιεινής και ασφάλειας των επαγγελματικών χώρων.
Η πρακτική αυτή αναδεικνύει ένα γενικευμένο μοτίβο που επικρατεί στους χώρους εργασίας: τον αποκλεισμό των σωματείων από κάθε προσπάθεια ελέγχου των συνθηκών εργασίας. Αναφέρεται επίσης ότι είχαν προηγηθεί παρεμβάσεις μαζί με στελέχη της Επιθεώρησης Εργασίας για ζητήματα ασφάλειας, ενώ υπήρχαν πληροφορίες και για παλαιότερα εργατικά ατυχήματα. Παρ’ όλα αυτά, τίποτα δεν φαίνεται να άλλαξε ουσιαστικά.
Το ίδιο αποκαλυπτική είναι και η ανάρτηση του Σωματείου Ιδιωτικών Υπαλλήλων Τρικάλων:
«Ευχή όλων μας, να είναι όλοι οι εργαζόμενοι καλά στην υγεία τους! Καταγγελίες εργαζομένων μας έφερναν αντιμέτωπους με την αστυνομία και την αδιαφορία της Επιθεώρησης! Στις πρόσφατες εκλογές του Συνδικάτου Γάλα – Τρόφιμα – Ποτά, πάλι η αστυνομία ήταν στο συγκεκριμένο εργοστάσιο για να μην παρεμποδίζεται η “σωστή” λειτουργία του εργοστασίου! Ενώ ο εκφοβισμός των εργαζομένων να μην σηκώνουν κεφάλι ήταν η προτεραιότητα της εργοδοσίας…».
***
Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, η έκρηξη δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως «ατυχές συμβάν». Είναι το αποτέλεσμα ενός συστήματος που λειτουργεί με βασικό γνώμονα τη μείωση του κόστους και την εντατικοποίηση της εργασίας.
Ο τραγικός αριθμός των εργατικών δυστυχημάτων κάθε χρόνο (το 2025 201 εργαζόμενοι/ες έχασαν την ζωή τους στους χώρους εργασίας) φανερώνει την ωμή πραγματικότητα: η εκπαίδευση του προσωπικού, η συντήρηση του εξοπλισμού, τα επαρκή μέτρα πρόληψης ατυχημάτων και οι συστηματικοί έλεγχοι θεωρούνται συχνά «περιττά έξοδα». Οι εργοδότες δεν ενδιαφέρονται να βάλουν το χέρι στην τσέπη για να εξασφαλίσουν στοιχειώδεις κανόνες ασφαλείας, αφού το να γλυτώσουν αυτό το κόστος σημαίνει να γεμίσουν περισσότερο τα ταμεία και τις τσέπες τους.
***
Η τραγωδία στα Τρίκαλα δεν αποτελεί μια «εξαίρεση». Πολλοί χώροι εργασίας λειτουργούν στα όρια –ή και πέρα από αυτά– της νομιμότητας. Η αποδυνάμωση των ελεγκτικών μηχανισμών, η υποστελέχωση της Επιθεώρησης Εργασίας και η γενικότερη ανοχή και κάλυψη απέναντι στην εργοδοτική αυθαιρεσία δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα.
Σε αυτό το μείγμα πρέπει να προσθέσουμε τις διαρκείς πιέσεις για εντατικοποίηση της εργασίας «για να βγει η δουλειά» όπου οι εργαζόμενοι/ες έμμεσα ή ευθέως πιέζονται να παρακάμψουν τους κανόνες ασφαλείας.
***
Το Εργατικό Κέντρο Τρικάλων καλεί τοπική γενική απεργία για αύριο Τρίτη 27/1.
Πρέπει να παλέψουμε και να διεκδικήσουμε:
- Πλήρη διερεύνηση των αιτιών της έκρηξης και απόδοση ευθυνών, χωρίς καμία συγκάλυψη. Κεντρικός ρόλος των συνδικάτων και των εργαζομένων στην ανάδειξη των προβλημάτων που οδήγησαν στο δυστύχημα
- Στελέχωση των ελεγκτικών μηχανισμών και συνεχείς ελέγχους στους χώρους εργασίας, με επιβολή τσουχτερών προστίμων
- Μέσα Ατομικής Προστασίας, εκπαίδευση του προσωπικού και πρόσληψη τεχνικών ασφαλείας σε κάθε εργοστάσιο
- Ρυθμοί δουλειάς που να μην εξοντώνουν τους εργαζόμενους βάζοντας σε κίνδυνο την ικανότητα και την κρίση τους
Η τραγωδία στη μπισκοτοβιομηχανία Βιολάντα είναι μια σκληρή υπενθύμιση ότι όσο η παραγωγή οργανώνεται με μοναδικό κριτήριο το κέρδος, οι εργαζόμενοι θα συνεχίζουν να θεωρούνται αναλώσιμοι. Η απάντηση πρέπει να είναι η οργάνωση, η διεκδίκηση και η σύγκρουση με μια λογική που θυσιάζει ανθρώπινες ζωές στο βωμό της κερδοφορίας.
