Στις 28 Φλεβάρη του 2023 έγινε το τραγικό δυστύχημα – έγκλημα στα Τέμπη με 57 νεκρούς. Το έγκλημα προκάλεσε τεράστια οργή και αγανάκτηση που εκφράστηκε με τις πολύ μαζικές κινητοποιήσεις αμέσως μετά, όπως και με την απεργία της 8ης Μάρτη, που πήρε τον χαρακτήρα γενικευμένης έκρηξης. 3 μήνες μετά ιδρύθηκε ο Σύλλογος Πληγέντων Θυμάτων Τεμπών 2023 με πρόεδρο τη Μαρία Καρυστιανού.
Ακολούθησαν δεκάδες εκδηλώσεις από τη μία άκρη της χώρας ως την άλλη με πρωτοφανή συμμετοχή κόσμου: Οι 1.300.000 υπογραφές που ζητούσαν την κατάργηση της βουλευτικής ασυλίας. Η συναυλία με δεκάδες χιλιάδες κόσμου στο Καλλιμάρμαρο στάδιο. Η συγκέντρωση στις 26 Γενάρη 2025 και πάνω από όλα μία από τις μεγαλύτερες μεταπολιτευτικά γενικές απεργίες και συγκεντρώσεις με την συμμετοχή 2,5 εκατομμυρίων πολιτών σε 200 πόλεις στις 28 Φλεβάρη του 2025.
Σε όλα τα παραπάνω, σημαντικό ρόλο έπαιξαν δυνάμεις της Αριστεράς και του κινήματος που μπήκαν μπροστά σε αυτή τη μάχη, προσελκύοντας πλατιά στρώματα κόσμου.
Τεράστια αποδοχή
Η αποδοχή που είχε η Μαρία Καρυστιανού ως ηγετική φιγούρα αυτού του κινήματος, ήταν καθολική. Ο λόγος ήταν ότι έβγαινε μπροστά με έναν μαχητικό αντικυβερνητικό λόγο που είχε αντισυστημικές νότες.
Σύμφωνα με έρευνα της Public Issue τον Μάρτη του 2025:
«Με βάση την ηλικία, η Μαρία Καρυστιανού εμφανίζει δημοτικότητα 82% στις ηλικίες <35 ετών, 70% στις ηλικίες 35-44 ετών και 58% στους άνω των 55 ετών. Σχεδόν 7 στους 10 πολίτες (67%) εκφέρουν θετική γνώμη για τη Μαρία Καρυστιανού. Περισσότεροι/ες από 1 στους 2 (56%) πολίτες 17+ ετών συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις του τελευταίου μήνα για τα Τέμπη στην Ελλάδα. Η έρευνα δεν περιλαμβάνει μαθητές/τριες».
Με βάση τις μετρήσεις, οι πιο θετικές γνώμες για την Μαρία Καρυστιανού προερχόταν από τα κόμματα της Αριστεράς και της κεντροαριστεράς.
Προφανώς, θετική γνώμη δεν σημαίνει κομματική ένταξη και υποστήριξη, ειδικά σε κάτι που ακόμα δεν είχε εμφανιστεί στον ορίζοντα. Όμως, υπήρχε μια διάθεση για υποστήριξη σε κάτι φρέσκο και καινούργιο, σε ένα κόμμα που φαινόταν να έχει αντισυστημικά χαρακτηριστικά.
Τα πρόσωπα
Σταδιακά οι δημόσιες ομιλίες της Καρυστιανού έκαναν φανερή την πρόθεσή της για δημιουργία κόμματος. Κάπου εκεί ανέφερε ότι πριν 20 χρόνια ήταν στην ΝΔ. Και εκεί άρχισαν να εμφανίζονται τα ονόματα συνεργατών της, ή συμβούλων της, που η συντριπτική τους πλειοψηφία προέρχεται από τον χώρο της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς. Μερικά παραδείγματα είναι:
- Νίκος Καραχάλιος (πρώην σύμβουλος στρατηγικής των Καραμανλή και Σαμαρά)
- Μαρία Γρατσία (υποψήφια βουλευτής με την Νίκη)
- Νίκος Παπαδόπουλος (πρώην βουλευτής της Νίκης που έγινε γνωστός για το επεισόδιο με τον βανδαλισμό έργων τέχνης στην Πινακοθήκη)
- Μιχαήλ Πατσίκας (πρωτοστάτης στις εθνικιστικές συγκεντρώσεις ενάντια στην συμφωνία των Πρεσπών)
- Στέλιος Σούρλας (συνήγορός της, με θέσεις όπως το να γίνει δημοψήφισμα για την επαναφορά της μοναρχίας).
Οι δηλώσεις
Κατόπιν ήρθαν οι δηλώσεις. Που είτε ήταν γενικόλογες κοινοτυπίες που δεν πρότειναν τίποτα συγκεκριμένο, είτε είχαν σαφές ακροδεξιό ιδεολογικό πρόσημο.
Αναφέρουμε ενδεικτικά:
«… Δεξιά και αριστερά είναι χαρακτηρισμοί από το παρελθόν. Δεν θα ήθελα να βάλω ταμπέλες γιατί συνεργάζομαι με ανθρώπους από όλα τα κόμματα…» (τηλεοπτική συνέντευξη στο OPEN στις 19.1.26).
Για τις αμβλώσεις:
«..υπάρχει ηθικό θέμα» και τέτοια ζητήματα «πρέπει να λύνονται με δημόσια διαβούλευση».
Για τους 15 νεκρούς πρόσφυγες στην Χίο έγραψε:
«Πόνος βαθύς για τους ανθρώπους που χάθηκαν, αλλά και επίκριση και αποδοκιμασία για ένα κράτος που δεν διαθέτει όσα πρέπει και δεν πράττει όσα μπορεί για την αποτροπή των παράνομων εισβολών και του ευτελισμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας».
Για τα ελληνοτουρκικά:
«Τότε η επικείμενη επίσκεψη του ΠΘ στην Άγκυρα, με οδηγίες και αγγελίες προς ναυτιλομένους, αθέμιτης NAVTEX στο μισό Αιγαίο, με την υπάρχουσα κλιμάκωση της Τουρκίας να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, φαίνεται όχι μόνο σαν μια ακόμη ντροπιαστική υποχώρηση, όχι μόνο σαν μια δραματική υπονόμευση της διαπραγματευτικής θέσης της Ελλάδας, αλλά σαν μια ιστορικά ντροπιαστική “τεμενάδα”, σαν αυτή στις Πρέσπες, μια επίσκεψη για την πιθανότατα “ύστατη τεμενάδα” πριν από την ανακοίνωση ανεπίτρεπτων παραχωρήσεων στις “Πρέσπες του Αιγαίου”».
Στροφή προς τα δεξιά
Όλα τα παραπάνω δεν μπορούν να αποδοθούν σε «πολιτική απειρία». Είναι θέσεις και απόψεις που εδώ και χρόνια βρίσκονται στη φαρέτρα ακροδεξιών τάσεων και ρευμάτων που προσπαθούν να ψαρέψουν σε θολά νερά. Μπορεί η Καρυστιανού να λέει πως δεν θέλει ταμπέλες, αλλά τα στελέχη με τα οποία συνεργάζεται και οι απόψεις που εκφράζει μέχρι στιγμής προέρχονται αποκλειστικά από έναν συγκεκριμένο πολιτικό χώρο, τη Δεξιά και την Ακροδεξιά.
Οι «διαψεύσεις» για κάποια από αυτά τα θέματα (π.χ. αμβλώσεις και πρόσφυγες) δεν έπεισαν κανέναν. Ασφαλώς πολλά θα ξεκαθαρίσουν όταν θα ανακοινωθεί και επίσημα το κόμμα, τα στελέχη του και το πρόγραμμά του. Όμως όλα δείχνουν ότι στην καλύτερη περίπτωση θα είναι ένα θολό πολυσυλλεκτικό δεξιό συνονθύλευμα και στη χειρότερη ένα ακόμα ακροδεξιό μόρφωμα.
Κρίσιμη φάση για το κίνημα
Και αυτά συμβαίνουν ενώ το ζήτημα των Τεμπών μπαίνει στην πιο κρίσιμη φάση του. Έχουν ξεκινήσει ήδη οι επιμέρους δίκες και στις 23 Μάρτη ξεκινάει η κεντρική δίκη για το θέμα στη Λάρισα.
Μετά τις περσινές μεγαλειώδεις συγκεντρώσεις, είχε φανεί ότι ένα κομμάτι κόσμου θα ήταν θετικό στη δημιουργία ενός αντισυστημικού κόμματος που θα αμφισβητούσε την πολιτική κυριαρχία του Μητσοτάκη. Η Μαρία Καρυστιανού με τις κινήσεις που έχει κάνει μέχρι τώρα, κλείνει αυτό το σενάριο και κινείται στην κατεύθυνση της συσπείρωσης ενός συγκεκριμένου κομματιού της δεξιάς πολυκατοικίας. Επιπλέον, με αυτό τον τρόπο στην ουσία αφαιρεί ένα μέρος της δυναμικής του κινήματος των Τεμπών, καθώς μπερδεύει αντί να συσπειρώνει τον κόσμο.
Οι πολιτικές δυνάμεις και τα λαϊκά στρώματα που στήριξαν και έδωσαν δυναμική σε αυτό το κίνημα δεν πρέπει να τα βάλουν κάτω. Παρόλο που αντικειμενικά η σύγχυση γύρω από το κόμμα Καρυστιανού θα έχει επιπτώσεις στη συμμετοχή στις κινητοποιήσεις, η προσπάθεια πρέπει να γίνει ώστε οι συγκεντρώσεις στη φετινή επέτειο της 28ης Φλεβάρη να είναι μαζικές και μαχητικές.
Είναι σημαντικό ότι μια σειρά άλλοι συγγενείς θυμάτων φαίνονται διατεθειμένοι να μπουν μπροστά και να πάρουν τον σύλλογο στα χέρια τους μετά την αποπομπή της Καρυστιανού. Ένας από αυτούς είναι ο Πάνος Ρούτσι που έγραψε τη δική του ιστορία με την απεργία πείνας που έκανε στο Σύνταγμα. Ο Αντώνης Αντωνίου, επιζών της σύγκρουσης, έκανε μια πολύ σημαντική ανάρτηση-δήλωση:
«Το δικό μου κατακρεουργημένο πρόσωπο δε μετράει περισσότερο από το πρόσωπο που κατέσφαξε μια προπέλα του λιμενικού. Δε θα το επιτρέψω αυτό. Μόνο πάνω από το πτώμα μου.
…
Όπως είπε, πολύ σωστά, ο Θοδωρής Ελευθεριάδης [γιός θύματος των Τεμπών] στην πιο πρόσφατη δημοσίευσή του:
«Ο ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΤΕΜΠΗ ΔΕΝ ΑΝΗΚΕΙ ΣΕ ΚΑΝΕΝΑ ΠΡΟΣΩΠΟ.
Οι νεκροί των Τεμπών κείτονται δίπλα από τις νεκρές της Βιολάντας, τα παιδιά και τις μανάδες της Χίου. Νεκροί από ένα σύστημα-φονιά.
…
Προς μια ζωή κι έναν κόσμο που θα μετρά τον άνθρωπο και θα βάλει σε δεύτερη μοίρα τα κέρδη».
Με αυτό το πνεύμα, και με προτάσεις γύρω από τα αιτήματα που μπορούν να ενοποιήσουν και να δώσουν ώθηση στο κίνημα πρέπει να συνεχίσουμε να δίνουμε τη μάχη για πραγματική δικαιοσύνη.
