Παναγιώτης Ανάπαλης, δάσκαλος ειδικής αγωγής, συμμετέχει στις παρεμβάσεις – κινήσεις – συσπειρώσεις Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης
Η δημόσια εκπαίδευση στην Ελλάδα δέχεται τα τελευταία χρόνια μια συστηματική και πολυεπίπεδη επίθεση από την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Πρόκειται για μια συνολική αναδιάρθρωση, που εκτείνεται από την προσχολική και πρωτοβάθμια εκπαίδευση έως τα πανεπιστήμια, με κοινό παρονομαστή την υποχρηματοδότηση, την ελαστικοποίηση της εργασίας, την κατηγοριοποίηση σχολείων και μαθητών και, τελικά, τη σταδιακή ιδιωτικοποίηση.
Τα κενά και η κατάργηση του σχολείου της γειτονιάς
Αυτή τη στιγμή, τα κενά σε δασκάλους σε όλη την Ελλάδα είναι τρομακτικά. αυτό ισχύει ακόμη και για σχολεία μέσα σε αστικούς ιστούς, όχι σε απομακρυσμένα νησιά. Μόνο στην Ανατολική Αττική, μέχρι τα Χριστούγεννα υπήρχαν 270 κενά στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.
Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διάλυση παίζει ο θεσμός του αναπληρωτή. Παρά τις περιορισμένες μονιμοποιήσεις των τελευταίων ετών, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι για μια ολόκληρη δεκαετία δεν γίνονταν καθόλου προσλήψεις, ενώ οι συνταξιοδοτήσεις συνεχίζονταν κανονικά. Το αποτέλεσμα είναι σήμερα να εργάζονται ξανά 20–25 χιλιάδες αναπληρωτές σε όλη την εκπαίδευση, με ελαστικές σχέσεις εργασίας που υπονομεύουν τόσο τα δικαιώματα των εκπαιδευτικών, όσο και την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης.
Παράλληλα, η δημιουργία των «Ωνάσειων Σχολείων» και η επέκταση των «Πρότυπων Σχολείων» προωθούν τη διαλογή μαθητών, οδηγώντας σιγά σιγά προς την ιδιωτικοποίηση. Καταργείται το σχολείο της γειτονιάς και η αρχή της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης. Στην ουσία δημιουργούνται δύο ταχύτητες: τα «επιλεγμένα» σχολεία για λίγους, και τα υποβαθμισμένα, υποχρηματοδοτημένα σχολεία για τη συντριπτική πλειοψηφία των μαθητών.
Κατάργηση των σχολικών επιτροπών
Σοβαρό πλήγμα αποτελεί και η κατάργηση των σχολικών επιτροπών. Τα σχολεία σήμερα λαμβάνουν περίπου το ένα τρίτο της χρηματοδότησης που είχαν πριν την περίοδο της οικονομικής κρίσης, ενώ οι διαδικασίες για την κάλυψη ακόμη και στοιχειωδών αναγκών (όπως μια απλή επισκευή στις σχολικές εγκαταστάσεις) έχουν γίνει εξαιρετικά χρονοβόρες. Μέχρι τον Αύγουστο του 2026, όλες οι σχολικές επιτροπές καταργούνται και η διαχείριση περνά αποκλειστικά στους δήμους, με ασαφείς διαδικασίες και ακόμη μεγαλύτερες καθυστερήσεις.
Αξιολόγηση και πειθαρχικά
Η κυβέρνηση δεν επιτίθεται μόνο στα θεσμικά πλαίσια, αλλά και ατομικά στους εκπαιδευτικούς που αντιστέκονται, μέσω της αξιολόγησης. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι υποθέσεις αγωνιζόμενων εκπαιδευτικών, όπως:
- της Χρύσας Χοτζόγλου, που τέθηκε σε δυνητική αργία για διαμαρτυρία στην οποία συμμετείχε
- της Σοφίας Καψαλάκη που βρέθηκε αντιμέτωπη με πειθαρχικό επειδή διαμαρτυρήθηκε για την έλλειψη σχολικού νοσηλευτή
- της Ελευθερίας Παλαιστίδου που πέρασε επίσης από πειθαρχικό για τη δημιουργία πανό μέσα στην τάξη υπέρ της Παλαιστίνης
- Της Έφης Λάζου, προέδρου του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Ζακύνθου, που έχει πειθαρχικό για μια εξωσχολική θεατρική παράσταση για τα παιδιά της Παλαιστίνης.
Επίσης, από την 1η Ιανουαρίου 2026 ισχύει το νέο πειθαρχικό δίκαιο για τους δημόσιους υπαλλήλους. Καταργούνται τα πειθαρχικά συμβούλια με τη συμμετοχή εκπροσώπων των εργαζομένων. Οι διαδικασίες γίνονται «fast track» και εξ αποστάσεως. Προβλέπεται οριστική παύση σε περίπτωση μη συμμετοχής στην αξιολόγηση και ταυτόχρονα υπάρχει αυστηροποίηση ποινών και επιτάχυνση της επιβολής τους.
Η ανάγκη για ευρύ αγωνιστικό μέτωπο
Το κλειδί για την ανατροπή αυτού του σχεδίου είναι η ενεργή εμπλοκή των γονέων και της ευρύτερης κοινωνίας στον αγώνα που δίνουν οι εκπαιδευτικοί. Το σχολείο της γειτονιάς, παρά τις αδυναμίες του και την υποχρηματοδότησή που έχει υποστεί, παρείχε μια βάση ίσης πρόσβασης στη γνώση. Η αποδόμηση και η σταδιακή ιδιωτικοποίηση της δημόσιας εκπαίδευσης είναι μια ταξική επίθεση που θα επιβαρύνει τις εργατικές και λαϊκές οικογένειες. Εκπαιδευτικοί, γονείς και μαθητές χρειάζεται να δώσουμε τη μάχη από κοινού για να υπερασπιστούμε τη δημόσια, δωρεάν και συμπεριληπτική εκπαίδευση για όλα τα παιδιά.
